Türkiye'de eğitim seviyesindeki yükseliş devam ediyor. Ulusal Eğitim İstatistikleri 2025 verilerine göre özellikle genç nüfusta yükseköğretim mezuniyet oranları son yılların en yüksek seviyelerine ulaştı. Eğitim alanında yaşanan gelişmeler, yükseköğretim mezunlarının nüfus içerisindeki payının artmasının yanı sıra okuryazarlık oranları ve ortalama eğitim süresindeki yükselişle de dikkat çekti.
Genç nüfusta yükseköğretim mezuniyeti arttı
Verilere göre 25-34 yaş grubundaki nüfusta yükseköğretim mezunlarının oranı 2008 yılında yüzde 13,5 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 45,6'ya yükseldi. Böylece son 17 yılda yükseköğretim mezuniyet oranı yaklaşık üç buçuk kat arttı. Kadınların eğitim seviyesindeki yükseliş ise dikkat çekici boyutlara ulaştı. Aynı yaş grubunda yükseköğretim mezunu kadınların oranı 2008 yılında yüzde 12,5 iken, 2025 yılında yüzde 50,3'e çıktı. Erkeklerde ise bu oran yüzde 14,6'dan yüzde 41'e yükseldi.
Türkiye OECD ortalamasına yaklaştı
OECD'nin 2024 yılı verilerine göre 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu oranı OECD ülkelerinde ortalama yüzde 48,7 olarak hesaplandı. Türkiye ise yüzde 44,9'luk oranla OECD ortalamasına oldukça yaklaştı. Karşılaştırmada en yüksek yükseköğretim mezuniyet oranına sahip ülke yüzde 70,6 ile Güney Kore olurken, en düşük oran yüzde 29,1 ile Meksika'da kaydedildi.
25 yaş üzeri nüfusta eğitim seviyesi yükseldi
Türkiye genelinde 25 yaş ve üzeri nüfusun eğitim düzeyinde de önemli bir yükseliş yaşandı. Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının oranı 2008 yılında yüzde 9,8 seviyesindeyken, 2025 yılında yüzde 26,1'e ulaştı. Aynı dönemde ortaöğretim ve üzeri eğitim seviyesine sahip nüfusun oranı da yüzde 26,5'ten yüzde 50,5'e yükseldi. Böylece her iki kişiden biri en az ortaöğretim düzeyinde eğitim almış oldu.
Kadınların eğitimdeki yükselişi dikkat çekti
İstatistikler, yükseköğretim mezunlarının ağırlıklı olarak genç yaş gruplarında toplandığını ortaya koydu. Yaş ilerledikçe yükseköğretim mezunlarının oranının düştüğü görüldü. 2008 yılında yükseköğretim mezunlarının dağılımında erkeklerin ağırlığı dikkat çekerken, 2025 yılı itibarıyla özellikle genç yaş gruplarında kadınların daha yüksek oranlara ulaştığı gözlendi.
Ortalama eğitim süresi 9,6 yıla çıktı
Türkiye'de 25 yaş ve üzerindeki nüfusun ortalama eğitim süresi de yükselmeye devam etti. 2025 yılında ortalama eğitim süresi 9,6 yıl olarak hesaplandı. Kadınların ortalama eğitim süresi 8,9 yıl olurken, erkeklerde bu süre 10,3 yıl olarak kaydedildi. Son yıllarda kadınların eğitim düzeyindeki artışın devam ettiği görüldü.
Ankara ilk sırada yer aldı
İller bazında incelendiğinde ortalama eğitim süresinin en yüksek olduğu il 10,9 yıl ile Ankara oldu. Başkenti sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova takip etti. Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,6 yıl ile Ağrı olarak belirlendi. Ağrı'nın ardından Şanlıurfa, Muş, Kastamonu ve Van en düşük eğitim süresine sahip iller arasında yer aldı.
Şırnak eğitim süresindeki artışta öne çıktı
Son 10 yıllık değişime bakıldığında eğitim süresindeki artışın en yüksek olduğu il yüzde 48,5 ile Şırnak oldu. Şırnak'ı yüzde 40,4 ile Hakkari, yüzde 35,7 ile Muş, yüzde 35,5 ile Şanlıurfa ve yüzde 33,1 ile Van izledi. Eğitim süresindeki artışın en düşük olduğu iller ise Ankara, Eskişehir, Tekirdağ, İzmir ve İstanbul olarak sıralandı.
Okuryazarlık oranı yüzde 97,9'a ulaştı
Türkiye'de okuma yazma bilenlerin oranı da önemli ölçüde yükseldi. 2008 yılında yüzde 91,8 olan okuryazarlık oranı, 2025 yılında yüzde 97,9'a çıktı. Kadınlarda okuryazarlık oranı yüzde 86,9'dan yüzde 96,4'e yükselirken, erkeklerde yüzde 96,7 olan oran yüzde 99,3 seviyesine ulaştı.
Ebeveyn eğitimi çocukların eğitimini etkiliyor
Araştırma sonuçları, ebeveynlerin eğitim düzeyi ile çocukların eğitim seviyesi arasında güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin yüzde 84,2'sinin yükseköğretim mezunu olduğu belirlendi. Babası yükseköğretim mezunu olan bireylerde ise bu oran yüzde 80,4 olarak hesaplandı. Annesi ortaöğretim mezunu olan bireylerin yüzde 64,3'ü, babası ortaöğretim mezunu olan bireylerin ise yüzde 56'sı yükseköğretim eğitimini tamamladı. Buna karşılık ebeveynleri ortaöğretim altı eğitim seviyesine sahip bireylerde yükseköğretim mezuniyet oranlarının daha düşük olduğu görüldü. Veriler, eğitim seviyesinin kuşaklar arasında güçlü şekilde aktarıldığını ortaya koydu.
