Yapay zekanın iş dünyasında yarattığı dönüşüm hız kazanırken, bu değişimin en ağır sonuçlarını genç çalışanlar yaşamaya başladı. Goldman Sachs tarafından yayımlanan son analiz, özellikle kariyerlerinin başındaki beyaz yakalı çalışanların ve Z kuşağının yapay zeka kaynaklı dönüşümden en fazla etkilenen kesim olduğunu ortaya koydu. Rapora göre yeni teknolojiler verimliliği artırırken, iş gücü piyasasında kalıcı istihdam yaratma konusunda aynı başarıyı gösteremiyor.
Yapay zeka iş gücü piyasasını yeniden şekillendiriyor
Son yıllarda şirketlerin yapay zeka yatırımlarını hızlandırmasıyla birlikte birçok sektörde iş yapış biçimleri değişmeye başladı. Özellikle müşteri hizmetleri, pazarlama, yazılım geliştirme, veri işleme ve tasarım gibi alanlarda yapay zekanın daha fazla kullanılmaya başlanması, giriş seviyesindeki çalışanlara olan ihtiyacın azalmasına neden oldu.
Goldman Sachs'ın değerlendirmesine göre yapay zekanın neden olduğu aylık net iş kaybı ABD'de yaklaşık 16 bin kişi seviyesinde bulunuyor. Ancak resmi rakamlarda görülen düşüş, iş kayıplarının sona erdiği anlamına gelmiyor. Uzmanlar, rakamlardaki iyileşmenin önemli ölçüde veri merkezi yatırımlarından kaynaklanan geçici istihdam artışlarından kaynaklandığını belirtiyor.
Veri merkezleri geçici istihdam yaratıyor
Yapay zeka sistemlerinin çalışmasını sağlayan veri merkezleri son yıllarda büyük yatırımlar çekiyor. Bu yatırımların 2022 yılından bu yana yaklaşık 212 bin kişiye iş imkanı sağladığı belirtiliyor. Elektrik teknisyenleri, iklimlendirme uzmanları, inşaat çalışanları ve teknik destek ekipleri bu süreçte en fazla talep gören meslek grupları arasında yer aldı. Ancak uzmanlar bu istihdamın büyük bölümünün geçici olduğuna dikkat çekiyor. Veri merkezlerinin inşaat süreci tamamlandıktan sonra çalışan ihtiyacının önemli ölçüde azalacağı öngörülüyor.
Milyonlarca geçici iş kalıcı hale gelmeyecek
American Edge Project tarafından yapılan tahminlere göre veri merkezi yatırımları yaklaşık 4,7 milyon geçici iş fırsatı oluşturacak. Buna karşın bu işlerin yalnızca 697 bininin kalıcı pozisyonlara dönüşmesi bekleniyor. Kalıcı istihdamın büyük bölümünü veri merkezi teknisyenleri, tesis mühendisleri, güvenlik personelleri ve bakım ekiplerinin oluşturacağı belirtiliyor. Bu durum, yapay zekanın yarattığı yeni iş alanlarının sayısının kaybolan işlerin yerini doldurmakta zorlanabileceği yönündeki endişeleri artırıyor.
İşten çıkarmalar rekor seviyeye ulaştı
Yapay zekanın doğrudan etkilediği sektörlerde işten çıkarmalar hız kesmeden devam ediyor. Pazarlama, müşteri hizmetleri, grafik tasarım, belge işleme ve yazılım alanlarında yapay zekaya bağlanan işten çıkarmaların sayısı yalnızca nisan ayında yaklaşık 21 bin 900 kişiye ulaştı. Bu rakam son üç yılın en yüksek aylık seviyesi olarak kayıtlara geçti. 2023 yılından bu yana yapay zeka nedeniyle işini kaybettiği belirtilen çalışan sayısının ise 136 bine yükseldiği ifade ediliyor.
En büyük baskıyı Z kuşağı hissediyor
Raporda dikkat çeken en önemli noktalardan biri de genç çalışanların karşı karşıya kaldığı riskler oldu. Yapay zekanın yaygınlaştığı sektörlerde 30 yaş altındaki çalışanların işsizlik oranlarında artış eğilimi gözlemlendi. Yeni mezunlar ve kariyerinin başındaki çalışanlar, geçmişte deneyim kazanarak ilerleyebilecekleri birçok pozisyonun artık yapay zeka tarafından desteklenmesi veya tamamen otomatik hale gelmesi nedeniyle daha yoğun rekabetle karşılaşıyor. Üretken yapay zekanın ortalama yüzde 23 verimlilik artışı sağladığı belirtilirken, bu kazanımların daha çok deneyimli çalışanlar ve şirketler lehine sonuç verdiği değerlendiriliyor.
Yapay zeka kullanımı artmaya devam edecek
ABD'de işletmelerin yaklaşık yüzde 19,5'inin aktif olarak yapay zeka kullandığı belirtilirken, önümüzdeki altı ay içinde bu oranın yüzde 22,7'ye yükselmesi bekleniyor. Uzmanlar, yapay zekanın yalnızca ofis işlerinde değil üretim, lojistik ve sanayi sektörlerinde de daha yaygın hale gelmesiyle iş gücü piyasasındaki dönüşümün hızlanacağını öngörüyor. Ekonomistler, önümüzdeki dönemde en önemli tartışma konusunun yapay zekanın ortadan kaldırdığı işlerin yerine ne kadar hızlı yeni istihdam alanları oluşturulabileceği olacağını vurguluyor. Özellikle genç çalışanların yeni beceriler edinmesi ve teknolojiyle uyumlu alanlara yönelmesi gerektiği ifade ediliyor.
