Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF), TÜİK verilerini baz alarak hazırladığı Dijital Veri Paneli’nin ekim ayı sonuçlarını açıkladı. Rapora göre tarım, gıda ve içecek sektörünün ihracatı yılın ilk 10 ayında %1,01 düşerek 22,2 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde ithalat hacmi ise %21,66 artarak 18,48 milyar dolara yükseldi. Sektör, ithalattaki güçlü yükselişe rağmen yıl genelinde 3,72 milyar dolar dış ticaret fazlası vermeyi başardı.
İhracatta Sınırlı Düşüş, İthalatta Sert Artış
Ocak–Ekim dönemine ilişkin rakamlar, sektörün ihracat tarafında yatay bir seyir izlediğini ortaya koyarken ithalatta dikkat çekici bir büyüme yaşandı.
- İhracat: 22,2 milyar dolar (%1,01 düşüş)
- İthalat: 18,48 milyar dolar (%21,66 artış)
- Dış ticaret fazlası: 3,72 milyar dolar
Birim ihracat değeri ise sektörün katma değer kapasitesinin yükseldiğini gösterdi. Ton başına yaklaşık 1.409 dolar olan birim değer, geçen yıla göre %8,88 artış kaydetti.
Ekim Ayı İhracatı Yıllık Bazda %4,24 Azaldı
Ekim 2025’te tarım ve gıda ihracatı geçen yılın aynı ayına göre %4,24 düşüşle 2,53 milyar dolar olarak gerçekleşti. Sektördeki daralmanın büyük ölçüde küresel talepteki yavaşlama, lojistik maliyetlerindeki artış ve bazı ürün gruplarında fiyat baskısı nedeniyle oluştuğu değerlendiriliyor. Yılın 10 ayında en yüksek ihracat tutarına sahip ürün grupları şöyle sıralandı:
- Şekerli mamuller: 2,93 milyar dolar
- Yaş meyve–sebze: 2,69 milyar dolar
- Sert kabuklu meyveler (fındık, badem vb.): 1,86 milyar dolar
Şekerli mamuller, ihracatta sektörün lokomotifi olmayı sürdürürken, yaş meyve–sebze grubu dış satımda güçlü pozisyonunu koruyor.
En Çok İthal Edilen Ürünler: Hayvan Yemi Zirvede
İthalatta ilk sırayı 4,68 milyar dolarla hayvan yemi alırken bu kalemi:
- Bitkisel yağlar: 2,57 milyar dolar
- Şekerli mamuller: 2,02 milyar dolar
izledi. Hayvan yemi ithalatı, hem fiyat trendleri hem de üretim maliyetlerinin artışı nedeniyle sektörün ithalat yükünü belirgin biçimde artırmış durumda.
Ürün Bazında: İç Fındık İlk Sırada
İhracatın en parlak ürünleri ise şöyle sıralandı:
- İç fındık: 887 milyon dolar
- Rafine ayçiçeği yağı: 864 milyon dolar
- Buğday unu: 725 milyon dolar
- İç fındık, Türkiye’nin tarım ihracatında geleneksel gücünü sürdürerek yine zirveye yerleşti.
En çok ithal edilen ürünler:
- Soya fasulyesi: 1,5 milyar dolar
- Dane mısır: 1,04 milyar dolar
- Ham ayçiçeği yağı: 1,03 milyar dolar
- Bu üç ürün, yem ve yağ sanayisinin dışa bağımlı yapısını bir kez daha ortaya koyuyor.
En Çok İhracat Yapılan Ülkeler
Türkiye’nin tarım ve gıda ihracatında öne çıkan ülkeler:
- Irak – 2,6 milyar dolar
- Almanya – 1,66 milyar dolar
- ABD – 1,5 milyar dolar
Ülkelere göre ihracat değişimi:
- ABD’ye ihracat: %10,93 artış
- Irak’a ihracat: %6,67 düşüş
- Almanya’ya ihracat: %7,40 düşüş
Avrupa ve Orta Doğu pazarlarındaki talep dalgalanmaları, ihracat performansını doğrudan etkiledi.
İthalatta İlk Sırada Rusya
Türkiye’nin tarım ve gıda ürünlerinde en çok ithalat yaptığı ülkeler ise şöyle:
- Rusya – 2,47 milyar dolar
- Brezilya – 1,9 milyar dolar
- Ukrayna – 1,6 milyar dolar
Özellikle bitkisel yağ ve yem hammaddelerinin bu ülkelerden yoğun şekilde tedarik edilmesi ithalat hacmini yukarı taşımaya devam ediyor.
Katma Değer Artıyor, Dış Ticaret Fazlası Korunuyor
Sektör ihracatında sınırlı bir düşüş yaşansa da:
- Birim ihracat değerindeki artış,
- Stratejik ürünlerdeki güçlü performans,
- Irak, ABD ve Avrupa pazarlarında sürdürülen dış satım
sektörün dayanıklılığını desteklemeye devam ediyor. İthalattaki sert yükseliş dikkat çekse de sektör yılın ilk 10 ayında 3,72 milyar dolarlık dış ticaret fazlası üretmeyi başardı.
