Hazine ve Maliye Bakanlığı, serbest meslek kazançlarına yönelik yürüttüğü vergi denetimlerinde kapsamı genişletti. Bu kapsamda avukatlar da inceleme sürecine dahil edilirken, gelir beyanlarının banka hareketleri, e-makbuzlar ve dijital kayıtlarla karşılaştırılacağı yeni bir denetim dönemi başlatıldı. Gelir İdaresi Başkanlığı Denetim Grup Müdürlüğü tarafından çok sayıda avukata resmi yazı gönderildi. “Gönüllü uyum çalışması” başlığıyla tebliğ edilen yazılarda, avukatların defterdarlıklara bağlı vergi denetim birimlerine davet edildiği belirtildi. Yazılarda, avukatlık faaliyetlerine ilişkin 2023 ve 2024 takvim yıllarının değerlendirme kapsamına alınacağı bilgisine yer verildi.
Ortalama gelir beyanı dikkat çekti
Maliye kaynaklarına göre, avukatların 2024 yılı için beyan ettiği ortalama aylık gelir yaklaşık 34 bin lira seviyesinde bulunuyor. Bu rakamın sektörel gerçeklerle uyumlu olmadığı yönündeki tespitler, risk analizlerinin derinleştirilmesine neden oldu. Bakanlık, son dönemde meslek gruplarının gelir beyanlarını daha sıkı izlerken, avukatlar için de dijital ve saha denetimlerini eş zamanlı yürütüyor. Geçtiğimiz yıl doktorlar, fal ve astroloji hizmeti sunanlar, medyumlar ile online psikolog ve diyetisyenlere yönelik yoğun denetimler gerçekleştiren Maliye, beyan dışı gelir tespit edilen mükelleflere yüksek tutarlı vergi cezaları ve yaptırımlar uygulamıştı.
RADAR sistemiyle çapraz kontrol
Maliye’nin devreye aldığı RADAR sistemi sayesinde, meslek gruplarının beyan ettiği gelirler ile fiili hasılatları karşılaştırılıyor. Vergi denetmenleri, yalnızca dijital verilerle sınırlı kalmayarak işyerlerinde fiili hasılat tespiti de yapıyor. Yapılan kontrollerde, beyan edilen gelir ile tespit edilen hasılat arasında yüzde 20’den fazla fark bulunması halinde mükellefler izaha davet ediliyor. Ayrıca Dijital Vergi Dairesi’ne eklenen “risk sorgulama” özelliğiyle mükellefler, vergi levhaları ve gelir beyanları üzerinden kendi risk durumlarını önceden analiz edebiliyor. Bu sayede mükellefler, inceleme süreci başlamadan gönüllü olarak vergi dairesine başvurup uzlaşı yolunu tercih edebiliyor.
E-makbuz ibrazı kritik önemde
Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan bilgilendirme notlarında, avukatların e-serbest meslek makbuzlarına ilişkin yükümlülüklerine dikkat çekildi. Buna göre, düzenlenen e-makbuzların inceleme elemanının talebi halinde elektronik ortamda ibraz edilmesi zorunlu. Notlarda, defter ve belgelerin varlığı noter tasdik kayıtları veya başka yollarla sabit olduğu halde, inceleme sırasında ibraz edilmemesinin “gizleme suçu” oluşturduğu hatırlatıldı. Bu suçun cezası, 15 Nisan 2022 tarihinden itibaren 18 aydan 5 yıla kadar hapis olarak uygulanıyor.
Avukatlar, serbest meslek erbabı sıfatıyla serbest meslek kazanç defteri tutmakla yükümlü olsa da, 2018 yılından itibaren bu defterlerin fiziki olarak tutulması zorunluluğu kaldırıldı. Buna karşın e-makbuzlar ve elektronik kayıtların muhafazası ve talep halinde vergi memurlarına sunulması zorunlu olmaya devam ediyor. Maliye yetkilileri, gönüllü uyum sürecine katılmayan mükellefler için klasik vergi incelemesi ve ağır yaptırımların gündeme gelebileceğini belirtiyor.
