Çin merkezli Temu ve Shein gibi platformların hızlı yükselişi, dünyada olduğu gibi Türkiye’de de vergisiz sınır ticareti tartışmalarını alevlendirdi. Avrupa Birliği 150 Euro’luk muafiyet eşiğini 2028’e kadar tamamen kaldırmayı planlarken, Türkiye’de de mevcut 30 Euro gümrüksüz alışveriş limitinin sıfırlanmasına yönelik çalışmalar hız kazandı. Mevcut düzenlemeye göre yurtdışından 30 Euro’ya kadar yapılan online alışverişlerde basitleştirilmiş vergi uygulanıyor. Ancak limitin sıfırlanmasıyla birlikte bu kolaylık ortadan kalkacak. Artık tüm ürünler normal ithalat rejimine tabi olacak. Bu durumda:
- Ürün cinsine göre gümrük vergisi hesaplanacak,
- Yüzde 20 KDV ve gerekiyorsa ÖTV eklenecek,
- Ayrıca gümrük sunum ücreti ve damga vergisi gibi ek masraflar doğacak.
Yani basit ve sabit vergi yerine daha karmaşık ve maliyetli bir süreç başlayacak. Bu durum özellikle 30 Euro altındaki alışverişlere de vergi yükü getireceği için tüketiciler açısından fiyatları artıracak.
Neden Bu Karar Gündemde?
Hükümete yakın kaynaklara göre Çin menşeli e-ticaret platformlarının Türkiye’ye satışları aylık 300 milyon doları aşmış durumda. Bu da günlük yaklaşık 10 milyon dolarlık bir hacim anlamına geliyor. Yetkililer, mevzuata aykırı ve denetimsiz ürünlerin bu kanaldan rahatça ülkeye girdiğine dikkat çekerek “Tahammül edilecek tarafı kalmadı, gelen her ürün gümrük mevzuatına tabi olmalı” görüşünü paylaşıyor. Konu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin de gündeminde; Ticaret Bakanlığı düzenleme için çalışıyor.
Küresel Eğilim de Aynı Yönde
Türkiye bu konuda yalnız değil. AB, 150 Euro muafiyet eşiğini 2028’e kadar sıfırlamayı planlıyor; Fransa ise bu tarihi öne çekmek için bastırıyor. Ayrıca AB’de düşük bedelli paketler için işlem ücretlerinin artırılması da tartışılıyor. Çin merkezli Temu ve Shein’in AB’de toplam 200 milyondan fazla kullanıcısı var. 2024’te AB’ye 150 Euro altı 4,6 milyar dolarlık paket girişi oldu ve bunların yüzde 91’i Çin’den geldi.
Türkiye’de Temu Patlaması
Temu’nun Türkiye’deki yükselişi dikkat çekici. Gemius Audience verilerine göre Temu’nun Türkiye’deki ziyaretçi sayısı 2024 Temmuz’unda 7 milyon iken 2025 Temmuz’unda 29 milyona ulaştı. Bu rakam Amazon Türkiye’yi geride bırakırken, Hepsiburada gibi köklü oyuncuların da yaklaşık yarısına eşit bir erişim anlamına geliyor. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verileri de bu büyümeyi doğruluyor: 2025’in ilk yarısında e-ithalat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 65 artarak 155 milyar 381 milyon TL’ye çıktı. Aynı dönemde e-ihracat yalnızca yüzde 7,4 büyüdü.
Temu’nun Düşük Fiyat Stratejisinin Arkasında Ne Var?
Temu, üreticiden doğrudan tüketiciye satış modeli, aracıların devre dışı bırakılması, Çin devletinin lojistik sübvansiyonları, ucuz kargo anlaşmaları ve ileri veri analitiği sayesinde ürünlerini neredeyse maliyetine satabiliyor. Küçük değerli paketlerdeki gümrük muafiyetlerinden yararlanarak pazara düşük fiyatla girmesi, yerli oyuncular üzerinde ciddi rekabet baskısı yaratıyor. Gümrüksüz limitin kaldırılması; tüketiciler için fiyatların artması anlamına gelse de yerli e-ticaret firmaları açısından rekabetin dengelenmesine katkı sağlayabilir. Elektronikten tekstile, zücaciyeden ayakkabıya kadar birçok sektör, Çin menşeli ürünlerin agresif fiyat politikalarından olumsuz etkilenmiş durumda. Yeni düzenleme bu tabloyu tersine çevirebilir.
daha Karmaşık, Daha Vergili Bir Dönem
Limitin sıfırlanmasıyla birlikte yurtdışı alışveriş süreçleri daha karmaşık hale gelecek ve vergi yükü artacak. Ancak hükümet ve yerel işletmeler için bu adım, vergi kaybını önlemek ve yerli üreticileri korumak açısından stratejik bir hamle olarak görülüyor. Düzenlemenin ne zaman hayata geçeceği henüz net değil; ancak Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumların çalışmaları devam ediyor.
