Tarım ve Orman Bakanlığı, bal üretiminde kalite ve güvenilirliği artırmak amacıyla kapsamlı bir düzenleme için harekete geçti. Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği’nde değişiklik öngören yeni taslakla birlikte, denetim sistemi köklü bir dönüşüme hazırlanıyor. Artık yalnızca nihai ürün değil, balın üretildiği ilk aşama olan temel petekler de kontrol kapsamına alınacak.
Türkiye Bal Üretiminde Güçlü, Güven Tartışmalı
Türkiye, 9 milyonu aşan kovan varlığı ve yıllık yaklaşık 115 bin tonluk üretimiyle dünya bal üretiminde üst sıralarda yer alıyor. Ancak bu güçlü üretim kapasitesine rağmen, piyasada yer alan ürünlerin güvenilirliği uzun süredir kamuoyunun gündeminde bulunuyor. Özellikle sahte ve tağşişli ürünlere yönelik artan şikayetler, sektörde yeni bir denetim modelini zorunlu hale getirdi.
Denetim Zinciri Baştan Kuruluyor
Yeni düzenleme ile birlikte denetim anlayışı yalnızca raflardaki ürüne odaklanmaktan çıkıyor. Üretim sürecinin en kritik aşaması olan petekler, ilk kez teknik kriterlere bağlanacak. Böylece balın kaynağından itibaren izlenebilirliği sağlanacak ve kalite kontrolü üretimin en başında başlayacak. Bu yaklaşım, özellikle sahte bal üretiminin temelini oluşturan düşük kaliteli veya katkılı petek kullanımını ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Peteklere Sıkı Standart Geliyor
Taslak düzenlemeye göre piyasaya sunulacak temel peteklerin belirli fiziksel ve kimyasal standartları karşılaması zorunlu olacak. Peteklerde parafin, stearin ve benzeri yabancı maddelerin tespit edilmesi halinde ürünler doğrudan “uygunsuz” olarak değerlendirilecek. Bu sayede katkılı ve düşük kaliteli hammaddelerin üretim sürecine dahil edilmesi engellenecek. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte üreticilere 1 yıllık uyum süresi tanınması planlanıyor.
Sahte Bal Sorunu Büyüyor
Son dönemde yapılan denetimler, sektördeki sahtecilik riskinin boyutunu ortaya koydu. Son 4 ayda gerçekleştirilen kontrollerde 20 farklı firmaya ait 25’ten fazla sahte bal ürünü tespit edildi. En yaygın sahtecilik yöntemleri ise şu şekilde sıralanıyor:
- Balın içerisine şeker şurubu karıştırılması
- Çeşitli katkı maddeleriyle ürün miktarının artırılması
- Etiket bilgileriyle tüketicinin yanıltılması
Bu yöntemler hem tüketici sağlığını tehdit ediyor hem de sektörde haksız rekabet yaratıyor.
Amaç: Sahteciliği Kaynağında Bitirmek
Yeni modelin en kritik hedefi, sahte bal üretimini daha kovan aşamasında önlemek. Peteklerin denetim altına alınmasıyla birlikte üretim zincirinin ilk halkası kontrol altına alınacak ve sistematik sahteciliğin önüne geçilecek. Uzmanlara göre, düzenlemenin etkin şekilde uygulanması halinde hem tüketici güveni artacak hem de sektörde kalite standardı önemli ölçüde yükselecek.
