Türkiye ayakkabı sanayisi, Çin merkezli e-ticaret platformu Temu’nun haksız rekabet yaratan uygulamaları ve tüketici sağlığı açısından doğurduğu riskler nedeniyle harekete geçti. Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, dernek olarak Temu’dan verilen siparişlerin laboratuvar analizlerinde çarpıcı sonuçlara ulaştıklarını açıkladı.
Laboratuvar Sonuçları Şaşırttı
İçten’in aktardığına göre, Temu’dan satın alınan ayakkabıların yaklaşık yüzde 50’sinde kanserojen ve ağır metal içeren maddeler tespit edildi. Bu bulgular, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a resmi raporlarla iletildi. İçten, “Tüketici sağlığı üzerinde ciddi riskler var. Bunları raporlarıyla birlikte yetkililere sunduk, konunun acilen düzenlenmesi gerektiğini anlattık.” ifadelerini kullandı.
Haksız Rekabet ve Vergi Kaybı
Temu’nun Türkiye’de vergi yükümlülüklerini yerine getirmeden faaliyet göstermesinin sektöre büyük zarar verdiğini belirten İçten, platformun fiyat algısını manipüle ettiğini ve Türkiye’ye gönderilen siparişlerin vergisiz fiyatla gösterildiğini vurguladı. Ödeme sırasında gümrük vergisinin tüketiciye yansıtıldığını, şirketin ise Türkiye’ye yaptığı satışlardan vergi ödemediğini dile getirdi. Türkiye’ye günde 120-150 bin e-ithalat paketi girdiğini, bunların büyük kısmının Temu kaynaklı olduğunu belirten sektör temsilcileri, bu durumun hem vergi ve istihdam kaybına hem de yerli üreticiler üzerinde ağır rekabet baskısına yol açtığını söylüyor.
Sektörde Kapanan Firmalar ve Ekonomik Etki
Berke İçten’in verdiği bilgilere göre, 2024 yılında 8 milyon çift ayakkabı Temu üzerinden Türkiye’ye ithal edildi. Türkiye’nin toplam yıllık ayakkabı ithalatının 72 milyon çift olduğu düşünüldüğünde, bu oran yüzde 10’un üzerinde. İçten, “Bu platform ülkede 200 orta ölçekli ayakkabı üretim firmasının kapanmasına sebep oldu. Türkiye’ye yılda 200 milyon dolarlık ayakkabı satıyorlar” dedi. ETİD (Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği) raporuna göre yabancı menşeli e-ticaret platformlarının bu yıl Türkiye’de 500 milyar TL’lik katma değer kaybına yol açması bekleniyor. Temu’nun Türkiye’de geçen yıl yaklaşık 43 milyar TL ciro yaptığı, bu yıl bu rakamın 83 milyar TL’ye ulaşmasının beklendiği ifade ediliyor.
Denetimler Yolda
Sektörden gelen tepkiler üzerine Temu’ya yönelik düzenleme ve yaptırımların gündeme alındığı öğrenildi. Platformun gönderilerinin gümrüklerde daha sıkı denetimlerden geçirileceği, ayrıca ürünlerin TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) gibi ürün güvenliği denetimlerine tabi tutulmasının planlandığı belirtiliyor. Şu anda bu platformlardan gelen ürünler TAREKS kapsamına girmediği için insan sağlığına zararlı materyallerin tespit edilmeden piyasaya girebildiği ifade ediliyor. İçten, “Türkiye’de herhangi bir platformun mal satmasına karşı değiliz; ancak eşit şartlarda yarışmak istiyoruz. Yerli üretici vergisini öderken, ithalatçı firmalar denetimsiz şekilde satış yapıyor. Hem haksız rekabet hem de halk sağlığı tehdidi var” dedi. Bu gelişmeler, hem tüketici sağlığı hem de yerli üretimin korunması açısından dijital platformlara yönelik denetimlerin ve düzenlemelerin artacağını gösteriyor. Temu’ya yönelik bu laboratuvar bulguları, önümüzdeki dönemde e-ticaret alanında daha sıkı regülasyonların gündeme gelmesine zemin hazırlayabilir.
