Türkiye'de yıllardır hukuk çevrelerinde ve kamuoyunda tartışılan süresiz nafaka uygulamasında tarihi bir gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrasında yoksulluk nafakasının süresiz olarak ödenmesine imkan tanıyan düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etti. Yüksek Mahkeme, iptal kararının hemen yürürlüğe girmemesine ve kararın 9 ay sonra uygulanmaya başlanmasına hükmetti.
Karar, boşanma davaları ve aile hukuku alanında son yılların en önemli yargı kararlarından biri olarak değerlendirilirken, gözler şimdi yeni bir yasal düzenleme yapılıp yapılmayacağına çevrildi.
Başvuru Antalya'dan gelmişti
Sürecin temelini, Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin önüne gelen bir dava oluşturdu. Mahkeme, boşanma nedeniyle hükmedilen yoksulluk nafakasının herhangi bir süre sınırı olmaksızın devam etmesini düzenleyen hükmün Anayasa'ya aykırı olabileceği gerekçesiyle konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı.
Başvuruda özellikle nafakanın ömür boyu devam edebilmesine imkan tanıyan düzenlemenin ölçülülük, adalet ve hukuk devleti ilkeleri açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği savunuldu.
İptal edilen düzenleme neyi kapsıyordu?
İptal edilen hüküm, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alıyordu. Söz konusu düzenleme, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması şartıyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka talep edebilmesine imkan tanıyordu.
Maddede ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurlu olmasının aranmayacağı hükmü de bulunuyordu. Bu nedenle bazı durumlarda kısa süreli evliliklerde dahi nafaka yükümlülüğünün uzun yıllar devam etmesi tartışmalara neden oluyordu.
Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek
Anayasa Mahkemesi, düzenlemeyi iptal etmekle birlikte kararın yürürlüğe giriş tarihini 9 ay erteledi. Bu uygulama, ortaya çıkabilecek hukuki boşluğun önlenmesi ve yasa koyucuya yeni düzenleme yapabilmesi için süre tanınması amacıyla tercih ediliyor.
Böylece mevcut sistem kısa bir süre daha uygulanmaya devam edecek. Bu süreçte Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni bir nafaka düzenlemesi hazırlaması bekleniyor.
Yeni düzenleme gündeme gelebilir
Kararın ardından gözler yasama organına çevrildi. Hukukçular, süresiz nafakanın kaldırılmasının ardından belirli süreli nafaka modeli, evlilik süresine göre nafaka hesaplaması veya hâkime daha geniş takdir yetkisi verilmesi gibi alternatiflerin gündeme gelebileceğini değerlendiriyor.
Özellikle uzun süredir kamuoyunda tartışılan nafaka reformunun, Anayasa Mahkemesi'nin kararı sonrasında hız kazanabileceği belirtiliyor.
Toplumun farklı kesimlerinden farklı görüşler
Süresiz nafaka konusu yıllardır farklı görüşlerin çatıştığı başlıklardan biri olarak öne çıkıyordu. Düzenlemeyi savunan kesimler, ekonomik açıdan dezavantajlı duruma düşen eşin korunmasının sosyal devlet anlayışının gereği olduğunu savunuyordu.
Düzenlemeye karşı çıkanlar ise bazı durumlarda nafaka yükümlülüğünün ömür boyu devam etmesinin adalet duygusunu zedelediğini ve yeni mağduriyetler oluşturduğunu dile getiriyordu.
Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararının yayımlanmasının ardından iptal kararının hangi anayasal gerekçelere dayandırıldığının netleşmesi ve yeni düzenleme çalışmalarına yön vermesi bekleniyor.
