Türkiye’de hanehalklarının sosyal ve ekonomik durumunu gösteren ilk kapsamlı resmi çalışma yayımlandı. Türkiye İstatistik Kurumu ve ilgili idari kayıtlar kullanılarak 26 milyondan fazla hanehalkının sosyoekonomik seviye (SES) skoru hesaplandı. Çalışma, gelir seviyesi, ortalama eğitim süresi ve meslek bilgilerini temel alarak haneleri yedi ayrı SES grubuna ayırıyor ve sonuçları hem il hem de ilçe düzeyinde sunuyor.
Türkiye Geneli SES Dağılımı
Hanehalklarının yalnızca yüzde 1,1’i en üst seviyede (A+) yer alırken, yüzde 11’i üst seviyede (A), yüzde 16,4’ü üst altı (B+), yüzde 19,7’si üst orta (B), yüzde 16,5’i alt orta (C), yüzde 18,6’sı alt (D) ve yüzde 16,7’si en alt seviyede (E) yer alıyor. Bu dağılım, Türkiye’de sosyoekonomik farklılıkların belirgin olduğunu ve orta-üst segmentin sınırlı sayıda hane ile temsil edildiğini ortaya koyuyor.
İller Bazında Durum
Ankara ve İstanbul, en yüksek SES seviyesine sahip hanelerin yoğunlaştığı iller olarak dikkat çekiyor. Ankara’da hanehalklarının yüzde 2,5’i en üst seviyede, yüzde 16,5’i üst seviyede bulunurken, İstanbul’da bu oranlar sırasıyla yüzde 2,4 ve yüzde 16,4 olarak kaydedildi. İzmir’de ise en üst seviyedeki hane oranı yüzde 1,2, üst seviye yüzde 12,4. Bu veriler, büyük şehirlerin sosyoekonomik açıdan ülke ortalamasının üzerinde konumlandığını gösteriyor. Türkiye genelindeki en üst ve üst seviyedeki hanehalklarının yüzde 28,6’sı İstanbul’da, yüzde 11,5’i Ankara’da, yüzde 6,7’si İzmir’de bulunuyor. Bursa, Antalya ve diğer büyükşehirler ise sırasıyla yüzde 3–4’lük paylarla ikinci planda yer alıyor.
İlçeler Bazında SES Farklılıkları
İlçe düzeyinde ise Çankaya (Ankara) en yüksek sosyoekonomik seviyeye sahip ilçe olarak öne çıkıyor; Türkiye’deki en üst ve üst seviyedeki hanelerin yüzde 4,1’i Çankaya’da yer alıyor. Bunu Kadıköy (yüzde 2,4) ve Yenimahalle (yüzde 1,9) takip ediyor. Skoru en düşük ilçeler ise Çamoluk (Giresun), Derebucak (Konya) ve Doğanşar (Sivas) olarak belirlendi. Bu veriler, bölgesel eşitsizliklerin belirginliğini ortaya koyuyor. Çalışmada SES hesaplaması, hanehalklarının gelir düzeyi, fertlerin eğitim süresi ve meslek bilgisi üzerinden yapıldı. Bu sayede sosyoekonomik eşitsizliklerin sadece gelirle sınırlı olmadığı, eğitim ve meslek yapısındaki farklılıklarla da paralel ilerlediği gözlemlendi. Büyükşehirlerde üst SES gruplarının yoğunluğu, yüksek eğitim ve kurumsal meslek sahipliği ile bağlantılı.
SES verileri, sosyal politika tasarımı, bölgesel kalkınma, eğitim yatırımları ve kamu hizmetlerinin dağılımında kritik bir referans olacak. Hanelerin ekonomik kapasitesi ve eğitim düzeyi ile uyumlu politikalar geliştirmek, sosyal eşitsizlikleri azaltmada kilit öneme sahip. Ayrıca il ve ilçe düzeyindeki farklılıklar, yerel yönetimlerin önceliklendirme ve kaynak dağılım kararlarını destekleyecek. Bu çalışma, Türkiye’nin sosyoekonomik yapısını hem ülke hem de yerel düzeyde net bir şekilde ortaya koyarak, politika üreticiler, araştırmacılar ve yatırımcılar için değerli bir veri kaynağı oluşturuyor.
