Savaş, kuraklık ve lojistik krizleri küresel ekonomide gıda ile enerji fiyatlarını aynı anda yukarı çekiyor. Dunya Gazetesi’nin derlediği verilere göre gıda fiyatları yaklaşık dört yılın zirvesine çıkarken Brent petrol 114 doları aştı ve fiyat baskısının 2027’ye kadar sürmesi bekleniyor.
Küresel gıda fiyatlarında yükseliş sürüyor
Lojistik aksamalar ve olumsuz hava koşulları, küresel gıda fiyatlarını eylülde yaklaşık dört yılın zirvesine taşıdı. FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,5 artarak 136 puana yükseldi ve Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 artış gösterdi. Buna karşın, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ardından Mart 2022’de kırılan tarihi rekorun yüzde 14,3 altında kalmayı sürdürdü. Nakliye hatlarındaki tıkanıklıklar, olumsuz hava şartları ve tarımsal üretim girdilerinin pahalanması da fiyat artışlarını destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.
Karadeniz’deki tahıl altyapısına yönelik saldırıların sevkiyatları aksattığı, Kızıldeniz’deki güvensizlik ortamının ise gemileri Afrika çevresindeki daha uzun rotalara zorladığı belirtildi. Bu gelişmelerin Karadeniz ile Güneydoğu Asya arasındaki navlun fiyatlarını yüzde 50 artırdığı kaydedildi.
Enerji tarafında baskı derinleşiyor
Brent petrolün varil fiyatının 114 dolar sınırını aşması ve ABD Batı Teksas türü ham petrolün 101 doların üzerine çıkması, küresel enflasyonu etkileyen ana unsurlar arasında gösteriliyor. Aynı tabloda doğal gaz fiyatlarının Orta Doğu’daki savaş öncesi seviyenin iki katını aştığı ve enerji enflasyonunun çift hanelere yükseldiği aktarılıyor.
Avrupa tarafında Avrupa Merkez Bankası’nın 20 Ekim’de yayımladığı analizde, gelişmiş ekonomilerde küresel gıda enflasyonu riskinin sürdüğü vurgulandı. Euro Bölgesi’nde yıllık enflasyon eylül ayında yüzde 3,8’e çıkarken, gelişmiş ülkelerde yıllık ortalama çekirdek enflasyonun yüzde 2,7’den yüzde 2,9’a yükseldiği bildirildi.
ECB uzmanları, enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın tüketiciye gecikmeli yansıdığına dikkat çekiyor. Bu etkinin nakliye, paketleme ve işleme maliyetleri üzerinden özellikle buğday, mısır, ekmek ve makarna gibi enerji yoğun ürünlerde fiyatları yukarı çekmesi bekleniyor.
Merkez bankaları yeni kararlarını açıklayacak
Küresel enflasyon baskısının arttığı dönemde üç büyük merkez bankası bu hafta yeni para politikası kararlarını ilan edecek. Fed’in faiz kararı 28 Ekim Çarşamba günü, ECB’nin kararı 29 Ekim Perşembe günü ve BoJ’un kararı 30 Ekim Cuma günü açıklanacak.
Haberde, piyasalarda bu toplantılarda politika faizlerinin sabit tutulmasının beklendiği, ancak aralık ayındaki yılın son toplantılarında yeniden faiz artırımına gidilebileceği değerlendirmesi de yer aldı. Analistlere göre enerji şokunun üretim zincirine gecikmeli yansıması, enflasyonun yeniden hızlanmasına ve merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutmasına yol açabilir.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Temsili illüstrasyon
Kaynak: Dunya Gazetesi.
