NASA’nın Perseverance Mars gezgini, 1.645’ten fazla Mars günü boyunca taşıdığı uzay giysisi malzemeleri üzerindeki ince ve çok ince toz parçacıklarını ölçtü. Ölçümler, 27 Ekim Salı günü Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanacak çalışma kapsamında değerlendirildi ve gelecekteki Mars görevlerinde giysi, yaşam alanı ve toz temizleme tasarımlarına veri sağlayabilecek nitelikte sunuldu.
Mars tozu için doğrudan ölçüm
Çalışmada, Perseverance üzerindeki beş uzay giysisi örneği incelendi. Bu örnekler, gezginin kolundaki SHERLOC ve PIXL cihazlarının kalibrasyon hedeflerinde yer alıyordu. SHERLOC hedefindeki Teflon ve Vectran swatch’ları ile PIXL hedefindeki Teflon ve bazaltik cam, Mars yüzeyindeki tozun hangi malzemelere nasıl tutunduğunu gösterdi.
PIXL, daha önce Mars’ta yaklaşık 3 mikrometreye kadar çözülebilen parçacıklardan da küçük iki sınıfı ayırt etti. Bunlar, 2,5 mikrometreden küçük ince parçacıklar ve yaklaşık 100 nanometre boyutundaki çok ince parçacıklar oldu. Teflon hedefi ile Vectran örneği üzerinde ortalama boyut yaklaşık 2 mikrometre olarak ölçüldü. Bazaltik cam ve Teflon örneklerinde ise toz, yaklaşık 100 ila 300 nanometreye kadar indi.
Hangi malzeme ne kadar toz tutuyor
Çalışmaya göre statik elektrik, hangi boyuttaki parçacıkların hangi yüzeye yapışacağını belirliyor. Parçacıklar havada çarpışırken yükleniyor ve farklı malzemeler farklı boyutlardaki tanecikleri çekiyor. En ince parçacıkların, yıllarca süren sürüş ve delme işlemlerine rağmen yerinde kaldığı belirtildi.
NASA’nın açıklamasında, Teflon gibi organik polimerlerin uzay giysilerinin dış katmanlarında yaygın olduğu ve bu malzemelerin ince tozu kolayca topladığı ifade edildi. Araştırma ekibi, bazı malzemelerin diğerlerine göre daha az toz tuttuğunu da gördü; bu bulgu, uzay giysileri ve habitatlar için malzeme seçimi ile koruyucu kaplamalara rehberlik edebilir.
Küçük parçacıklar ve koruma tasarımı
Çalışmada, suitport gibi habitatın dışına bağlı bir giysiye giriş sistemi ile çift bölmeli hava kilitlerinin, astronotların yaşam alanına giren toz miktarını azaltabileceği de aktarıldı. Araştırmanın başyazarı Scott VanBommel, en küçük parçacıkların yerinde kaldığını ve insan destek sistemleri açısından en büyük sorunu oluşturduğunu söyledi.
NASA’nın Mars yüzeyindeki bu ölçümleri, ince ve çok ince parçacıklar için yerinde yapılan ilk tespitler olarak tanımlandı. Ajans, verilerin astronotlar için iç ortam toz maruziyeti sınırlarını geliştirme, güvenli alışkanlıklar belirleme ve Mars’ta tozu uzaklaştırma yöntemleri oluşturma çalışmalarına katkı sağlayabileceğini bildirdi.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Temsili illüstrasyon
Kaynak: NASA.
