Türkiye’de Ar-Ge faaliyetlerini destekleyen dolaylı teşvikler, 2024 yılında rekor seviyeye ulaştı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 2023’te 59 milyar 332 milyon TL olan toplam teşvik tutarı, bir yıl içinde yüzde 78,6 artışla 105 milyar 977 milyon TL’ye çıktı.
Vergi Teşviklerinde Stopaj Öne Çıktı
Ar-Ge faaliyetleri için sağlanan dolaylı vergi teşviklerinde en büyük payı, 53 milyar 926 milyon TL ile gelir vergisi stopaj desteği aldı.
Bunu:
- 50 milyar 552 milyon TL kurumlar vergisi,
- 1 milyar 399 milyon TL gelir vergisi,
- 99 milyon TL KDV desteği izledi.
Böylece teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopajından, yüzde 49,1’i kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV’den sağlanmış oldu.
10 Binden Fazla Girişim Yararlanıyor
2024’te dolaylı Ar-Ge teşviklerinden 10 bin 569 girişim faydalandı. Bunların sektörel dağılımında:
- Bilgi ve iletişim: 5.548 girişim
- İmalat sanayi: 2.310 girişim
- Mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler: 1.494 girişim
Bu tablo, Ar-Ge odaklı vergi teşviklerinin teknoloji tabanlı sektörlerde yoğunlaştığını ortaya koyuyor.
En Yüksek Harcama Bilgi ve İletişimde
2024 yılında girişimlerin beyan ettiği toplam Ar-Ge harcaması 215 milyar 827 milyon TL oldu.
Sektör bazında dağılım:
- Bilgi ve iletişim: Yüzde 46,4
- İmalat sanayi: Yüzde 39,4
- Mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler: Yüzde 4,6
İmalat sanayinde ise en fazla Ar-Ge harcaması motorlu kara taşıtları (yüzde 41,1), elektronik-optik ürünler (yüzde 22,8) ve elektrikli teçhizat (yüzde 10,8) üretiminde yoğunlaştı.
Teşviklerin yüzde 65,7’si Büyük Ölçekli Girişimlere
Dolaylı Ar-Ge teşviklerinden yararlanan girişimlerin yüzde 87,3’ünü KOBİ’ler oluşturdu. Ancak sağlanan teşviklerin yüzde 65,7’si büyük ölçekli girişimlere gitti.
- KOBİ’ler toplam teşviklerin yüzde 34,3’ünü aldı.
- KOBİ’lere sağlanan 36 milyar 399 milyon TL’lik desteğin yüzde 50,8’i orta ölçekli, yüzde 39,6’sı küçük ölçekli, yüzde 9,6’sı mikro ölçekli firmalara verildi.
Dolaylı Ar-Ge teşvikleri 2024’te hem tutar hem de girişim sayısı bakımından tarihi seviyelere çıktı. Artış, özellikle teknoloji ve imalat odaklı sektörlerde Ar-Ge faaliyetlerinin önemini gösterirken, büyük işletmeler teşviklerden daha yüksek oranda faydalandı. KOBİ’ler için sağlanan desteklerin ise ölçek büyüklüğüne göre sınırlı kaldığı dikkat çekiyor.
