Türkiye, zeytin ve zeytinyağı üretiminde tarihi bir eşiği aşarak küresel ölçekte en güçlü ülkelerden biri haline geldi. Uluslararası Zeytin Konseyi (UZK) verilerine göre Türkiye, İtalya’yı geride bırakarak İspanya’nın ardından dünyanın en büyük ikinci zeytinyağı üreticisi oldu. Bu yükseliş, yalnızca üretim miktarlarıyla değil, ihracat performansı ve sektörel dinamizmle de dikkat çekiyor.
“Türkiye zeytin dünyasında vazgeçilmez bir ülke”
UZK Genel Direktörü Jaime Lillo, yaptığı değerlendirmede Türkiye’nin son beş hasat dönemindeki performansına dikkat çekerek, “Türkiye zeytin dünyasında büyük ve vazgeçilmez bir ülke. İtalya’nın önünde, dünyanın en büyük ikinci zeytinyağı üreticisi konumuna geldi. Artık yalnızca üretici değil, küresel ölçekte bir baş aktör” ifadelerini kullandı. Lillo, Türkiye’nin hem iç tüketimde hem de uluslararası pazarlarda istikrarlı şekilde büyüdüğünü, bunun da ülkeyi sektörün merkez ülkelerinden biri haline getirdiğini vurguladı.
Sofralık zeytinde dünya liderliği
Türkiye’nin başarısı yalnızca zeytinyağıyla sınırlı kalmadı. UZK verilerine göre Türkiye, 2024–2025 hasat döneminde sofralık zeytin üretiminde Mısır’ı geçerek dünya lideri oldu. Lillo, bu dönemi “olağanüstü bir hasat yılı” olarak nitelendirdi. Dünya genelinde sofralık zeytin tüketimi artarken, bu artışa en büyük katkıyı sağlayan ülkenin Türkiye olduğu belirtildi.
İhracatta rekor katkı
Küresel ölçekte 2024–2025 hasat yılında zeytinyağı ihracatı yüzde 25 artış gösterirken, bu yükselişe en büyük katkıyı yüzde 132’lik artışla Türkiye sağladı. Türkiye’yi Tunus, İspanya ve İtalya takip etti. Bu veriler, Türkiye’nin yalnızca üretimde değil, ihracatta da belirleyici bir aktör haline geldiğini ortaya koydu.
Üretim rakamları dikkat çekiyor
UZK verilerine göre:
- Türkiye’nin zeytinyağı üretimi 2024–2025 hasat yılında 505 bin tonla zirve yaptı.
- Bu rakam, uzun dönem ortalamasının yüzde 58 üzerinde gerçekleşti.
- 2025–2026 hasat yılı için üretimin 290 bin ton seviyesinde olması bekleniyor.
- Türkiye’de yıllık ortalama zeytinyağı tüketimi 170 bin ton, kişi başı tüketim ise yaklaşık 2 kilogram.
- 2024–2025’te ihracat 160 bin ton ile rekor kırdı.
Araştırma ve genetik kaynaklarda Türkiye’nin rolü
Lillo, Türkiye’nin yalnızca üretim hacmiyle değil, araştırma altyapısı ve genetik kaynaklarıyla da öne çıktığını belirtti. İzmir’de bulunan Dünya Zeytin Koleksiyonu ve Ulusal Zeytin Gen Bankası, dünyadaki ender merkezler arasında gösteriliyor. Bu merkezler, hem kalite artışı hem de iklim değişikliğiyle mücadelede kritik rol üstleniyor.
İklim değişikliği zeytini de etkiliyor
UZK Genel Direktörü, iklim değişikliğinin özellikle Akdeniz havzasında zeytin üretimini ciddi biçimde etkilediğini vurguladı. Son yıllarda hasat dönemleri arasındaki dalgalanmaların arttığını belirten Lillo, “İklim krizi artık bir varsayım değil, net bir gerçek” dedi. Bu kapsamda zeytinliklerin doğal karbon yutağı olarak değerlendirilmesi ve iklimle mücadele projelerine dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.
Zeytinyağı tüketiminde küresel dönüşüm
COVID-19 salgını sonrası zeytinyağının sağlık üzerindeki etkilerinin daha fazla fark edildiğini söyleyen Lillo, ABD, Kanada, Çin ve Japonya gibi geleneksel olmayan pazarlarda tüketimin hızla arttığını belirtti.
“Zeytin ve zeytinyağı üretiminde adeta bir devrim yaşanıyor” diyen Lillo, sektörün tarihinin en parlak dönemlerinden birinden geçtiğini dile getirdi.
Sağlık etkileri bilimsel verilerle destekleniyor
UZK’nin uzun yıllara dayanan araştırmalarına göre zeytinyağı:
- Kalp hastalığı riskini yüzde 15,
- Kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riskini yüzde 23,
- Kadınlarda göğüs kanseri riskini yüzde 62 oranında azaltıyor.
Ayrıca diyabet ve Alzheimer riskinin düşürülmesinde de önemli rol oynuyor.
Türkiye için stratejik bir avantaj
Tüm bu veriler, Türkiye’nin zeytin ve zeytinyağı sektöründe küresel ölçekte kalıcı bir güç haline geldiğini gösteriyor. Uzmanlara göre üretim, ihracat, araştırma ve iklim uyumu alanların
