Küresel güvenlik ortamındaki gerilimlerin artması, ülkelerin savunma harcamalarını rekor seviyelere taşımaya devam ediyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan son rapor, hem dünya genelinde hem de Türkiye özelinde askeri harcamalardaki dikkat çekici artışı ortaya koydu.
Küresel harcamalar tarihi zirvede
Rapora göre 2025 yılında dünya genelinde askeri harcamalar üst üste 11’inci yılında da artarak toplamda 2,9 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, şimdiye kadar kaydedilen en yüksek seviye olarak öne çıktı. Ukrayna ve Gazze’de süren çatışmaların yanı sıra Sudan’daki savaş gibi krizler, küresel güvenlik ortamını daha da kırılgan hale getirirken, hükümetlerin savunma bütçelerini artırmasında belirleyici rol oynadı. SIPRI araştırmacılarından Xiao Liang, bu tabloyu “süregelen savaşlar, artan jeopolitik gerilimler ve belirsizliklere verilen doğrudan bir yanıt” olarak değerlendirdi. Liang’a göre mevcut eğilim, önümüzdeki yıllarda da devam edecek.
Türkiye 18’inci sırada yer aldı
Türkiye, 2025 yılında en fazla askeri harcama yapan ülkeler arasında 18’inci sırada konumlandı. Türkiye’nin savunma harcamaları 30 milyar dolara ulaşarak dikkat çekici bir büyüklüğe ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla göre yüzde 7,2, 2016 yılına kıyasla ise yüzde 94 oranında artış anlamına geliyor. Böylece Türkiye’nin son yıllarda savunma alanındaki harcama ivmesini sürdürdüğü görülüyor.
Artışta yerli savunma sanayi etkili
Türkiye’de askeri harcamalardaki yükselişin arkasında birden fazla faktör bulunuyor. Irak, Suriye ve Somali’de devam eden askeri varlık harcamaları artıran unsurlar arasında yer alırken, en güçlü etkiyi yerli savunma sanayine yapılan yatırımlar oluşturuyor. Savunma sanayisini desteklemek amacıyla oluşturulan özel fonlara aktarılan kaynakların yıllık yüzde 25 artış göstermesi ve toplam askeri harcamaların yüzde 22’sine ulaşması, bu alandaki stratejik yönelimi ortaya koyuyor.
Avrupa’da savunma harcamaları hızla büyüyor
Rapora göre küresel artışın önemli bir bölümü Avrupa kaynaklı gerçekleşti. Kıta genelinde savunma harcamaları yüzde 14 artarak 864 milyar dolara yükseldi. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası Avrupa ülkelerinin güvenlik algısında köklü değişim yaşanırken, pek çok ülke savunma bütçelerini ciddi ölçüde artırma yoluna gitti. İspanya’nın savunma harcamaları yüzde 50, Polonya’nın yüzde 23 ve İtalya’nın yüzde 20 oranında artış gösterdi.
Almanya öne çıktı
Avrupa’da en dikkat çekici artışlardan biri Almanya’da yaşandı. Almanya’nın savunma bütçesi yüzde 24 artarak 114 milyar dolara ulaştı ve ülke dünya genelinde en fazla askeri harcama yapan dördüncü ülke oldu. Ayrıca Almanya, 1990’dan bu yana ilk kez NATO’nun yüzde 2’lik GSYİH hedefini aşarak yüzde 2,3 seviyesine ulaştı. Bu artışın arkasında hem Ukrayna savaşı hem de ABD’nin Avrupa güvenliğine yönelik rolüne dair belirsizlikler bulunuyor.
ABD’de geçici düşüş, Çin’de istikrarlı artış
2025 yılında ABD’nin askeri harcamaları yüzde 7,5 azalarak 954 milyar dolara geriledi. Bu düşüşte, ABD Kongresi’nin Ukrayna’ya yönelik yeni bir askeri yardım paketi onaylamaması etkili oldu. Ancak yeni bütçe planları, harcamalarda yeniden artış beklentisini güçlendiriyor. Çin ise askeri harcamalarını artırmayı sürdürerek ABD’nin ardından ikinci sıradaki yerini korudu. 31 yıldır kesintisiz artış kaydeden Çin’in harcamaları 2025’te yüzde 7,4 yükseldi. Ülke, 2035’e kadar askeri modernizasyon hedefleri doğrultusunda yatırımlarını sürdürüyor.
Asya’da gerilimler harcamaları artırıyor
Hindistan, 2025 yılında yüzde 8,9 artışla 92,1 milyar dolarlık savunma bütçesiyle dünyanın beşinci büyük askeri harcamacısı oldu. Çin ile yaşanan gerilimlerin yanı sıra Pakistan ile yaşanan çatışmalar da bu artışta etkili oldu. Bölgede özellikle hava gücü ve insansız hava araçlarına yapılan yatırımların hız kazandığı görülüyor.
Askeri harcamaların ekonomik yükü artıyor
SIPRI verilerine göre askeri harcamaların küresel ekonomi içindeki payı da yükselmiş durumda. 2025 yılında bu oran yüzde 2,5’e çıkarak 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Bu durum, ülkelerin yalnızca toplam harcamalarını artırmadığını, aynı zamanda ekonomik kaynaklarının daha büyük bir bölümünü savunmaya ayırdığını gösteriyor. Uzmanlara göre bu eğilim, sosyal harcamalar ve kalkınma yatırımları üzerinde baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.
