Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Tüketici Fiyat Endeksi’nde (TÜFE) yapılan metodolojik ve ağırlık güncellemelerinin enflasyon üzerindeki etkisini ayrıntılı biçimde analiz etti. Bankanın “2026 Yılı Tüketici Fiyat Endeksindeki Güncellemeler ve Etkileri” başlıklı blog çalışması, söz konusu değişikliklerin ocak ayı enflasyonunu sınırlı biçimde aşağı çektiğini, buna karşılık yıllık enflasyon üzerinde yukarı yönlü bir etki oluşturduğunu ortaya koydu. Analiz, TCMB ekonomistleri Dilara Ertuğ ve Nagihan Özlü tarafından hazırlanarak Merkezin Güncesi blogunda yayımlandı. Çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Ocak 2026 itibarıyla TÜFE hesaplama yönteminde yapılan değişikliklerin teknik ve ekonomik etkileri ele alındı.
TÜFE’de üç temel metodolojik değişiklik
Analizde, TÜİK’in uluslararası standartlara uyum kapsamında TÜFE hesaplamasında üç ana alanda değişikliğe gittiği belirtildi. Bunlar; tüketim harcama sınıflandırmasının güncellenmesi, TÜFE baz yılının 2025 olarak yenilenmesi ve harcama ağırlıklarının belirlenmesinde Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları verilerinin ana kaynak haline gelmesi olarak sıralandı. TCMB, yeni baz yılının geçmiş aylık ve yıllık enflasyon oranlarını etkilemediğini, yalnızca endeksin ölçeklendirilmesine yönelik teknik bir güncelleme olduğunu vurguladı.
Yeni sınıflama tüketim alışkanlıklarını yansıtıyor
Eski TÜFE yapısında 12 ana grup altında toplanan harcama kalemlerinin, zaman içinde değişen tüketim alışkanlıkları nedeniyle yetersiz kaldığına dikkat çekilen analizde, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği ülkelerinde kullanılan yeni sınıflamaya geçilmesinin bu nedenle gerekli hale geldiği ifade edildi. Yeni yapı ile birlikte çevrim içi hizmetler, elektrikli araç şarjı gibi yeni tüketim alanlarının kapsama alındığı, ana grup sayısının 13’e çıkarıldığı ve “Çeşitli Mal ve Hizmetler” gibi heterojen başlıkların daha net alt gruplara ayrıldığı kaydedildi.
En belirgin değişim hizmetlerde
TCMB analizine göre, ağırlık yapısındaki en dikkat çekici değişim hizmetler sektöründe yaşandı. Tüketim kalıplarındaki dönüşümle uyumlu olarak hizmetlerin TÜFE içindeki payı 7,4 puan arttı. Bu artışta ulaştırma hizmetleri, lokanta-otel ve diğer hizmet kalemleri öne çıktı. Buna karşılık enerji grubunun ağırlığında 3,2 puanlık düşüş, temel mallarda ise 3 puanlık gerileme kaydedildi. Gıda grubunda toplam ağırlık sınırlı ölçüde azalırken, işlenmiş ve işlenmemiş gıda alt kalemlerinde farklılaşan bir görünüm ortaya çıktı.
Ocak enflasyonu düştü, yıllık etki yukarı yönlü
TCMB’nin hesaplamalarına göre, ağırlık yapısındaki değişiklik ocak ayı enflasyonunu yaklaşık 0,1 puan aşağı çekti. Ancak analizde, hizmet enflasyonunun mallara kıyasla daha yüksek seyretmesi nedeniyle, hizmet ağırlığındaki artışın 2026 yılı yıllık enflasyonunu yaklaşık 1 puan yukarı yönlü etkileyebileceği değerlendirildi. Banka, bu etkinin hizmet enflasyonundaki olası yavaşlamayla birlikte sınırlanabileceğini, ancak kompozisyon değişiminin yıllık enflasyon dinamikleri açısından yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.
