Türkiye’de sıkı para politikası ve yükselen kredi faizleri, reel sektörü yeniden döviz borçlanmaya yöneltti. TL kredilere erişimdeki güçlükler ve yüksek finansman maliyetleri nedeniyle yabancı para kredilerde artış hızlanırken, Merkez Bankası verilerine göre şirketlerin net döviz pozisyon açığı Haziran 2025 itibarıyla 185,8 milyar dolara yükseldi. Bu rakam, Eylül 2018’den bu yana görülen en yüksek seviye oldu.
İki Yılda 112 Milyar Dolar Artış
2023 Ekim’de 62,6 milyar dolara kadar gerileyen net döviz pozisyon açığı, sadece iki yılda 112,3 milyar dolar artışla 185,8 milyar dolara çıktı. Yılın ilk yarısında açığın 38 milyar dolar büyümesi dikkat çekti. Özellikle türev yükümlülükler %72,5 artışla 12,6 milyar dolara yükseldi.
- Yurtiçi döviz kredileri: Yüzde 15 artışla 166,2 milyar $
- Yurtdışı döviz kredileri: Yüzde 16 artışla 114,4 milyar $
- İthalat borçları: Yüzde 3,6 artışla 50 milyar $
Kısa Vadeli Fazla Erozyona Uğradı
Şirketlerin kısa vadeli net döviz pozisyon fazlası ise aynı dönemde hızla eridi. 2024 sonunda 13,6 milyar dolar olan fazla, Haziran 2025’te 4,5 milyar dolara geriledi. Yılın ilk yarısında 9 milyar doları aşkın bir bozulma yaşandı. Besfin Finansal Danışmanlık CEO’su Ferda Besli, bu gerilemenin en önemli nedeninin şirketlerin döviz mevduatlarındaki 28 milyar dolarlık azalma olduğunu belirtti. Değerlenen TL ve %60’a yaklaşan TL kredi faizleri, şirketleri döviz mevduatından uzaklaştırırken yabancı para borçlanmayı cazip hale getirdi.
Riskler Büyüyor
Besli, şirketlerin döviz pozisyonundaki bozulmanın rasyonel bir sonuç gibi görünse de riskleri artırdığına dikkat çekerek şu uyarılarda bulundu:
- Döviz kazandırıcı faaliyetlerin artırılması
- TCMB kaynaklı reeskont kredilerinin kullanılması
- İleri vadeli döviz alım anlaşmaları yapılması
- Opsiyon satışıyla kredi maliyetlerinin azaltılması
- Değişken faizli yabancı para kredilere yönelme
2018–2023 yıllarında TL’deki sert değer kayıplarının bilançolarda ciddi zararlar oluşturduğunu hatırlatan Besli, “Şirketler doğal hedge mekanizmalarıyla risklerini dengelemek zorunda” dedi.
