Küresel tekstil sanayi, sürdürülebilirlik ve organik üretim tartışmalarına rağmen, fosil bazlı sentetik elyafların gölgesinde büyüyor. Textile Exchange’in hazırladığı Materials Market Report 2025 verilerine göre, dünya genelinde elyaf üretimi 2024 yılında yüzde 6 artarak 132 milyon ton ile rekor seviyeye ulaştı. Bu artışın en büyük payı ise sentetik elyaflar aldı. Toplam üretimin %69’unu oluşturan sentetik elyaflar, düşük maliyet, yüksek dayanıklılık ve üretim esnekliğiyle pazarın ana hammaddesi konumuna geldi.
- Polyester: 77,7 milyon tonluk üretimle pazarın %59’unu tek başına domine etti.
- Poliamid (naylon): 7 milyon ton (%5)
- Polipropilen, akrilik ve elastan: Toplamda %5 pay
Özellikle spor giyim, ev tekstili ve endüstriyel alanlarda polyesterin yaygınlaşması, doğal elyafların rekabet gücünü zayıflatıyor.
Pamuk ve Doğal Elyaflar Geriliyor
Bitkisel elyafların toplam payı %24’te kalırken, pamuk üretimi 24,5 milyon ton ile küresel üretimin yalnızca %19’unu oluşturdu. Keten ve kenevir gibi diğer bitkisel elyafların payı %5’te sabit kaldı. Hayvansal elyaflar (yün, ipek vb.) %1’in altına geriledi. Düşük maliyetli ve hızlı üretim avantajı sağlayan sentetikler, sürdürülebilirlik trendlerine rağmen pazarda daha güçlü bir konum elde etti. Rapora göre, geri dönüştürülmüş elyafların pazar payı yalnızca %7,6. Bunun büyük bölümü plastik şişelerden elde edilen geri dönüştürülmüş polyesterden oluşurken, tekstil atıklarından geri dönüşüm oranı %1’in altında kaldı. Textile Exchange, tekstilden-tekstile geri dönüşüm teknolojilerine yatırımın hızlandırılması gerektiğine dikkat çekti.
Türkiye’nin Konumu
- Türkiye, 216 bin ton pamuk üretimi ile dünyada ilk 10 üretici arasında yer aldı. Ayrıca organik pamuk üretiminde de dikkat çekici bir büyüme kaydetti.
- Organik pamuk: Küresel markaların sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu şekilde artış gösterdi.
- Sentetik elyaf ithalatı: 2023’te 1,1 milyar dolar olan ithalat, 2024’te 1,2 milyar dolara çıktı. 2025’in ilk 6 ayında ise 737 milyon dolar seviyesine ulaştı.
- Türkiye’nin pamuk üretimindeki gücü, tekstil ve hazır giyim ihracatında kritik rol oynarken; artan sentetik ithalatı, sektörün denge arayışını ortaya koyuyor.
Sentetik elyaflar, düşük maliyet ve üretim avantajlarıyla küresel tekstil pazarını domine etmeye devam ediyor. Polyester başta olmak üzere sentetikler, pazarın %70’ine yakınını kontrol ederken, doğal elyafların payı hızla daralıyor. Türkiye ise pamuk üretimindeki gücü ve organik üretimdeki yükselişiyle öne çıkarken, sentetik ithalatındaki artış sektördeki dönüşümün sürdüğünü gösteriyor.
