Türkiye’de akaryakıt, köprü ve otoyol ücretlerine gelen artışlar, taşımacılık sektörünü adeta kilitlemiş durumda. Ürünlerin üretimden market rafına ulaşana kadar geçtiği her aşama, nakliye maliyetlerindeki bu sert artıştan etkileniyor. Lojistik giderlerinin yükselmesi ise tüketiciyi çok daha yüksek gıda fiyatlarının beklediğine işaret ediyor. Uzmanlar, enflasyonun gıda üzerinden bir kez daha hız kazanacağı uyarısını yaparken, hanelerin mutfak bütçesini daha da zorlayan günlerin kapıda olduğunu belirtiyor.
Akaryakıttaki Artış Zincire Darbe Vurdu
Son dört yılda mazot fiyatlarının yedi katı aşan bir yükseliş göstermesi, taşımacılığın temel maliyetini neredeyse sürdürülemez seviyelere taşıdı. Akaryakıttaki her zam, yalnızca TIR ve kamyoncuların gelirini değil, üreticinin ürününü pazara ulaştırma maliyetini ve nihayetinde tüketicinin alışveriş sepetini doğrudan etkiliyor. Akaryakıtın lojistik sektöründe “en ağır yük” haline gelmesi, ürün fiyatlarının her taşıma adımında daha da artmasına yol açıyor.
Köprü ve Otoyol Ücretleri Yükü Katladı
Taşıma maliyetini artıran bir diğer kritik unsur ise köprü ve otoyollarda uygulanan geçiş ücretleri. TIR ve kamyonlar, zorunlu güzergâhlar nedeniyle yüksek ücretlere mecbur kalırken, bu yük her nakliyeye ek bir maliyet olarak yansıyor. Tek bir aracın, yalnızca geçiş bedelleri nedeniyle binlerce liralık ek maliyeti bulunuyor. Taşımacılık yapan işletmeler artık maliyetlerini karşılayabilmek için fiyat artırmaktan başka seçenek kalmadığını ifade ediyor.
Gıda Zincirinin Tüm Halkaları Baskı Altında
Üreticiden çıkan ürünün pazara, oradan marketlere ya da pazarlara taşındığı her aşama, bugün nakliye maliyeti ile sınanıyor. Tarladan çıkan bir ürün ilk olarak kamyon maliyetine takılıyor, halden çıkarken ikinci kez, perakende noktasına ulaşırken tekrar zamlı taşıma ücretlerinin etkisine giriyor. Ürün henüz rafa gelmeden defalarca maliyet artışına uğradığı için, fiyatlar tüketiciye ulaştığında katlanmış oluyor. Bu zincir baskısı nedeniyle, sebze ve meyvede yüksek fiyatların daha da artması bekleniyor. Kirazdan domatese, soğandan patatese kadar en temel ürünlerde bile fiyatların yeni zamlarla karşılaşabileceği ifade ediliyor. Üstelik bu artışlar yalnızca tarım ürünleriyle sınırlı kalmayacak; un, süt ürünleri, bakliyat, şeker ve ambalajlı gıdalarda da maliyet artışının domino etkisi yaratması bekleniyor.
Sektör Uyarıyor: “Taşımadan Üretim Olmaz”
Lojistik sektörü temsilcileri, sorun yalnızca esnafın gelir kaybı değil, gıda tedarik zincirinin bütünlüğü olduğunu vurguluyor. Taşıma maliyetlerinin düzenlenmemesi halinde bazı nakliye işletmelerinin faaliyeti durdurabileceği, bunun da ürün tedariğinde gecikme ve kıtlığa varmasa bile ciddi arz daralması yaratabileceği belirtiliyor. “Üretici üretiyor ama tüketiciye ulaştıramazsak çaba boşa gider” görüşü sektörde sıkça dile getiriliyor.
Vatandaş İçin Zor Bir Kış Kapıda
Fiyat artışlarının devam etmesi, dar gelirli vatandaşın market alışverişini daha da küçültecek. Birçok tüketicinin pazar tezgâhında ürünleri tane ile almayı tercih etmeye başladığı, sebze ve meyve tüketiminin azalabileceği ve temel ihtiyaçların bile ancak zorunlu miktarlarda karşılanacağı ifade ediliyor. Nakliye zamlarının etkisi, doğrudan halkın sofrasına yansıyacak. Türkiye’de gıda fiyatları yalnızca tarım politikalarıyla değil, akaryakıt ve otoyol geçiş ücretleri gibi doğrudan taşımacılıkla ilgili kalemlerle belirleniyor. Bu nedenle taşımacılık maliyetlerinde yapılacak her düzenleme, tüketicinin mutfağını da yakından ilgilendiriyor. Nakliye maliyetleri düşmedikçe, gıda fiyatlarında kalıcı bir rahatlama beklenmiyor; aksine yeni zam dalgaları her an kapıyı çalabilir.
