Türkiye’de sanayi ve hizmet sektörlerinin yatırım harcamalarına ilişkin güncel tablo netleşti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri – Yatırım Harcamaları 2024 çalışmasına göre, maddi mallara ilişkin gayri safi yatırım harcamaları 2024 yılında 5 trilyon 645 milyar TL olarak gerçekleşti. 2009–2024 dönemini kapsayacak şekilde geçmiş yıllar revize edilerek hazırlanan çalışmada, yatırımların sektörel dağılımı ve harcama kalemleri ayrıntılı biçimde ortaya kondu. Veriler, reel sektörün üretim kapasitesini güçlendirmeye yönelik yatırım iştahının yüksek seyrettiğini gösterdi.
İmalat Sanayi Yatırımlarda İlk Sırada
2024 yılında maddi mallara yönelik yatırımların sektörel dağılımında imalat sanayi açık ara öne çıktı. Toplam yatırım harcamalarının:
- 1 trilyon 737 milyar TL’si imalat sektöründe,
- 885 milyar TL’si toptan ve perakende ticaret sektöründe,
- 617 milyar TL’si ulaştırma ve depolama sektöründe
faaliyet gösteren girişimler tarafından gerçekleştirildi. Bu tablo, üretim ve lojistik altyapısının yatırım önceliğini koruduğunu ortaya koydu.
Makine ve Teçhizat Yatırımları Zirvede
Harcama türlerine göre bakıldığında, makine ve teçhizat yatırımları 2024 yılında da en yüksek payı aldı. Maddi mallara ilişkin gayri safi yatırım harcamalarının:
- 2 trilyon 822 milyar TL’si makine ve teçhizata,
- 1 trilyon 620 milyar TL’si mevcut bina ve yapılara,
- 721 milyar TL’si inşaatların ve binaların büyük tadilatlarına,
- 443 milyar TL’si araziye,
- 39 milyar TL’si diğer maddi mallara
yönlendirildi.
Bu dağılım, yatırımların ağırlıklı olarak üretim kapasitesini artırmaya ve teknolojik altyapıyı güçlendirmeye odaklandığını gösterdi.
Makine Yatırımlarının Payı Yüzde 50 Oldu
Maddi mallara ilişkin gayri safi yatırım harcamaları içinde makine ve teçhizat yatırımlarının payı 2024 yılında yüzde 50 olarak hesaplandı. Bir önceki yıl bu oran yüzde 52,3 seviyesindeydi. Paydaki sınırlı gerilemeye rağmen makine ve teçhizat yatırımları, yatırım harcamalarında liderliğini korudu. 2024’te ikinci en yüksek pay ise yüzde 28,7 ile mevcut bina ve yapılara yapılan yatırımlarda görüldü. Uzmanlar, bu eğilimin hem üretim tesislerinin modernizasyonuna hem de kapasite genişletmeye işaret ettiğini belirtiyor.
Uzun Vadeli Eğilim: Yatırım-Ciro Dengesi
2009–2024 dönemini kapsayan uzun vadeli veriler, maddi mallara yönelik yatırım harcamalarının toplam ciroya oranında dalgalı ancak genel olarak yüksek seyirli bir eğilim izlendiğini ortaya koydu. Bu durum, sanayi ve hizmet sektörlerinde yatırımların sürdürülebilir büyüme açısından kritik rolünü koruduğunu gösteriyor. Ekonomistler, 2024 verilerinin özellikle imalat, lojistik ve ticaret sektörlerinde orta vadeli büyüme beklentilerinin güçlü olduğuna işaret ettiğini vurguluyor.
