Küresel ekonomide büyümenin zayıf seyrettiği, dış ticarette artış hızının tarihsel ortalamaların altında kaldığı ve ticaret savaşları ile korumacılık eğilimlerinin güç kazandığı bir dönemde Türkiye, makine ihracatında tüm zamanların rekorunu kırdı. Türkiye’nin makine ihracatı 2025 yılında 28,7 milyar dolara ulaşarak tarihi zirvesini gördü. Türkiye’nin toplam ihracatı 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 4,5 artışla 273,4 milyar dolar olurken, makine imalat sanayisi ihracatı bu artışın stratejik bileşenlerinden biri olarak öne çıktı. Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) verilerine göre, serbest bölgeler dahil edildiğinde makine sektörünün konsolide ihracatı yıllık bazda yüzde 1,9 artarak 28,7 milyar dolara yükseldi. Bu rakam, sektör tarihinde kaydedilen en yüksek ihracat değeri oldu.
Tonaj düştü, katma değer arttı
2025 yılında makine ihracatında tonaj bazında düşüş yaşanmasına rağmen, kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8,1 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu tablo, sektörün düşük hacimli ancak yüksek katma değerli ürünlere yöneldiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre bu eğilim, küresel talepteki daralmaya karşı Türkiye’nin fiyat rekabeti yerine teknoloji, mühendislik ve ürün niteliği üzerinden konumlanmaya çalıştığını gösteriyor.
En fazla ihracat Almanya ve ABD’ye
Ülke bazında incelendiğinde, Almanya makine ihracatında ilk sıradaki yerini korudu. Almanya’ya yapılan ihracat yüzde 6,8 artışla 3,2 milyar dolara yükseldi. ABD’ye yapılan ihracat ise yüzde 9 artarak yaklaşık 2 milyar dolar seviyesine ulaştı. Dikkat çeken bir diğer veri ise Suriye’ye yapılan makine ihracatında yüzde 189’luk artış oldu. Bu ülkeye ihracat 130,6 milyon dolar olarak kaydedildi.
Alt sektörlerde mühendislik yoğunluklu büyüme
Alt ürün gruplarında en yüksek artış, yüzde 6,6 ile içten yanmalı motorlar ve aksamlarında gerçekleşti. Bu grubu;
- İnşaat ve madencilik makineleri,
- Yıkama ve kurutma makineleri,
- Türbin, turbojet ve hidrolik sistemler (yüzde 17 artış),
- Gıda makineleri (yüzde 14 artış)
izledi. Veriler, makine ihracatında sanayi, altyapı ve savunma bağlantılı alanların ağırlık kazandığını gösterdi.
“Katma değeri yüksek ürünlere odaklandık”
Kutlu Karavelioğlu, ihracat performansına ilişkin değerlendirmesinde, makine sanayisinin neredeyse her yıl ihracatta rekor kırar hale geldiğini belirtti. Küresel makine ihracatının 2025’te yüzde 10 artmasına karşın üretimdeki yükselişin sınırlı kaldığını ifade eden Karavelioğlu, bu durumun fiyat artışlarını beraberinde getirdiğine dikkat çekti. Karavelioğlu, küresel talepteki dalgalanmalar, jeopolitik riskler, ticaret politikalarındaki belirsizlikler ve yurt içinde uygulanan sıkı para politikasıyla maliyet baskılarının aynı anda hissedildiği bir yılın geride kaldığını vurgulayarak, “Mühendislik içeriği yüksek, katma değeri fazla ve servis ihtiyacı düşük ürünlere odaklanarak ihracat gelirlerimizi koruduk” dedi.
2026’nın ilk yarısı için temkinli beklenti
Karavelioğlu, düşük kur–yüksek faiz dengesinin işletmeler üzerindeki baskısının henüz tam anlamıyla hafiflemediğini ifade ederken, 2026’nın özellikle ilk yarısının firmalar açısından kârlılık, nakit akışı ve sipariş sürekliliği bakımından zorlayıcı olabileceği uyarısında bulundu. Avrupa’da makine talebinin zayıf seyrini sürdürdüğünü belirten Karavelioğlu, savunma, altyapı ve enerji yatırımlarına yönelik siparişlerin ağırlıklı olarak Avro Bölgesi dışından geldiğine dikkat çekti. Bu nedenle Türkiye’nin yalnızca Avrupa’ya değil, AB’nin müttefik ülkelerine de odaklanması gerektiğini vurguladı.
