Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), usulsüz emeklilik işlemlerine yönelik ülke genelinde kapsamlı bir denetim başlattı. Yapay zekâ destekli sistemler aracılığıyla yürütülen incelemelerde, sahte sigortalılık ve sahte boşanma vakaları öne çıktı. Denetimlerin ilk aşamasında 100 bine yakın kişiye savunma yazısı gönderildi. Usulsüzlük tespit edilenlerin, yıllar boyunca aldıkları emekli maaşlarını yasal faiziyle birlikte geri ödemeleri gerekecek.
Ülke Genelinde Eş Zamanlı Denetim
SGK, İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere birçok ilde eş zamanlı olarak yürütülen denetimlerde son aşamaya geldi. Kurum, “şüpheli emeklilik” kapsamında belirlenen kişilere resmi tebligat göndererek savunma sürecini başlattı. Tebligat alan kişilerin, 3 iş günü içinde bağlı bulundukları SGK müdürlüklerine başvurarak açıklama yapmaları gerekiyor. Başvuru yapmayan kişiler hakkında ise yasal işlem başlatılacak. SGK yetkilileri, bu sürecin yalnızca bilgi ve belge temelli yürütüldüğünü, ancak “sessiz kalan” veya beyanında çelişki tespit edilen kişilerin usulsüzlük kapsamına alınabileceğini belirtiyor.
Yapay Zekâ Destekli Tarama Sistemi
2025 itibarıyla devreye alınan yapay zekâ destekli denetim sistemi, prim kayıtları, sigorta giriş tarihleri ve işyeri bildirimlerini analiz ederek tutarsızlıkları tespit ediyor. SGK Denetim Dairesi Başkanlığı’nın koordinasyonunda yürütülen bu proje kapsamında sistem, ihbar, dilekçe ve şüpheli işlem kayıtlarını çapraz kontrol ediyor. İlk tespitlerde öne çıkan iki temel usulsüzlük türü şöyle:
- Sahte Sigortalılık: Kişilerin fiilen çalışmadan, sahte işyeri veya tanıdık üzerinden sigortalı gösterilerek prim gün sayısını doldurması.
- Sahte Boşanma: Dul ve yetim maaşı almak için gerçekte evliliği sürdüğü halde resmi boşanma yapılması.
Bu yöntemlerle emeklilik hakkı elde edenlerin dosyaları, hem dijital sistemler hem de yerinde denetim ekipleri tarafından yeniden inceleniyor.
Şüpheliler İzahata Davet Ediliyor
SGK, sadece emeklileri değil, aynı dönemde aynı işyerinde çalışan kişileri de tanık sıfatıyla dinlemeye başladı. Şüpheli işlemler tespit edilen emekliler, bağlı bulundukları il ve ilçe müdürlüklerine izaha davet ediliyor. Kurum kaynakları, bu aşamanın savunma hakkı kapsamında yürütüldüğünü; ancak “mantıksal tutarsızlık” veya “bilinçli yanıltma” tespit edilmesi halinde konunun doğrudan adli makamlara iletileceğini bildirdi.
Usulsüzlük Tespitinde Faizli Geri Ödeme
Yapılan incelemeler sonucunda usulsüz emeklilik yaptığı kesinleşen kişilerden, bugüne kadar aldıkları maaşların tamamı yasal faiziyle birlikte geri istenecek. Ayrıca, tespiti yapılan dönemlerdeki prim kayıtları iptal edilecek ve emeklilik statüsü geçersiz sayılacak. Bu kişilerin yeniden emeklilik hakkı kazanabilmeleri için, hem usulsüz alınan maaşların iadesi hem de eksik prim günlerinin yeniden ödenmesi gerekecek. SGK, gerekli görülen durumlarda savcılıklara suç duyurusunda bulunacak. Böylece hem idari hem adli yaptırımlar devreye girecek.
Denetimler Küçük İllere de Yayılacak
Yetkililer, 2026 itibarıyla denetimlerin kapsamının yalnızca büyükşehirlerle sınırlı kalmayacağını, sistemin küçük ve orta ölçekli illere de yayılacağını belirtiyor. Kurumun hedefi, “sosyal güvenlik hakkını adil biçimde korumak” ve gerçek emekliler dışındaki usulsüzlükleri tamamen ortadan kaldırmak. SGK kaynakları, yapay zekâ destekli sistem sayesinde hem kayıt dışı çalışmayı hem de haksız emekliliği tespit etmede büyük ilerleme sağlandığını vurguluyor.
