Türkiye’de son iki yılda kredi kartı kullanımı hızla yaygınlaşırken, en dikkat çekici artış alışveriş harcamalarından çok nakit çekim işlemlerinde yaşandı. Merkez Bankası’nın yayımladığı veriler, vatandaşların artan nakit ihtiyacını bankalardan ihtiyaç kredisi yerine kredi kartından çekerek karşıladığını gösteriyor.
İki Yılda Nakit Çekimlerde Yüzde 454 Artış
Temmuz 2023 – Temmuz 2025 arasındaki dönemde toplam kredi kartı harcamaları yıllıklandırılmış bazda yüzde 227,7 artarak 5,71 trilyon TL’den 18,73 trilyon TL’ye yükseldi. Bu yüksek artışın içinde en hızlı yükselişin ise “diğer” kalemi olarak tanımlanan ve ağırlıklı olarak ATM’lerden nakit avans ve manuel nakit çekimlerini kapsayan işlemlerde olduğu dikkat çekiyor. Verilere göre aynı dönemde bu kalemdeki artış yüzde 454,35 gibi çarpıcı bir orana ulaştı. 2023 Temmuz’unda toplam harcamalar içinde yüzde 4,28 paya sahip olan nakit çekimler, 2025 Temmuz’unda yüzde 7,23’e çıkarak 3 puanlık artış gösterdi.
Neden Kredi Kartından Nakit?
Sıkı para politikası kapsamında son iki yılda politika faizi yükselirken kredi faiz oranları da tırmandı. Buna karşın kredi kartı nakit çekim faiz oranları uzun bir süre sabit kaldı:
- Temmuz 2023’te yüzde 1,91 olan nakit çekim faizi, Kasım 2023 – Mart 2024 arasında yüzde 4,42’de sabit tutuldu.
- Mart 2024’te yüzde 5’e yükseldi, Temmuz 2025’te ise politika faiz indirimine paralel olarak yüzde 4,75’e çekildi.
- Bu faiz oranları, ihtiyaç kredilerine göre daha avantajlı görüldü ve vatandaşların nakit ihtiyacında kredi kartına yönelmesine neden oldu.
Vergi Ödemelerinde de Kart Kullanımı Patladı
- Son iki yılda kredi kartı harcamaları içinde en hızlı pay artışı yalnızca nakit çekimlerde değil, kamu vergi ödemelerinde de yaşandı.
- Vergi ödemeleri hacmi bu dönemde yüzde 512,3 artış gösterdi.
- Toplam harcamalar içindeki payı yüzde 3,16’dan yüzde 5,91’e yükseldi.
- Yükselen vergi yükü ve kredi kartıyla vergi ödeme kolaylığının yaygınlaşması bu artışı destekledi.
Diğer Sektörlerde Düşüş
Nakit ve vergi ödemelerindeki patlamanın aksine bazı sektörlerde pay kaybı görüldü:
- Elektrik-elektronik harcamaları 2,79 puan,
- Havayolu ödemeleri 0,83 puan,
- Sigorta ödemeleri 1,05 puan,
- Akaryakıt 0,66 puan,
- Giyim-ayakkabı ve market/AVM harcamaları 0,75 puan düştü.
Bu tablo, yüksek enflasyon ve faiz ortamında zorunlu olmayan tüketim harcamalarının daraldığını, vatandaşların önceliğinin nakit ihtiyacını karşılamak ve zorunlu ödemeleri gerçekleştirmek olduğunu ortaya koyuyor.
Kredi Kartı Artık Bir Finansman Aracı
Merkez Bankası verileri, kredi kartlarının alışverişten çok bir “nakit finansman aracı” haline geldiğini gösteriyor. Uzmanlara göre nakit çekimlerdeki artış, hanehalkının artan nakit ihtiyacının ve geleneksel kredi kanallarına erişimdeki zorlukların bir yansıması. Kredi kartı nakit çekimlerinin faiz avantajı sürdükçe bu eğilimin devam etmesi bekleniyor. Ancak artan borç yükü, finansal istikrar açısından yeni risklerin habercisi olabilir.
