Orta Doğu’da tırmanan gerilimin ardından Hürmüz Boğazı’nda yeni bir uygulama dönemi başladı. İran, ABD ve İsrail dışındaki ülkelere ait gemilerin belirli şartlara uymaları halinde boğazdan geçiş yapabileceğini açıkladı. İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği tarafından yapılan açıklamada, boğazdaki mevcut güvenlik uygulamalarına ilişkin yeni çerçeve kamuoyuyla paylaşıldı. Buna göre, İran’a karşı herhangi bir saldırgan faaliyette bulunmayan ya da bu tür girişimleri desteklemeyen gemiler, belirlenen kurallara uymaları halinde geçiş hakkından yararlanabilecek.
“Düşman olmayan gemilere açık”
Tahran yönetimi, geçiş izninin temel kriterlerini de net şekilde ortaya koydu. Açıklamada, ABD ile birlikte hareket etmeyen ve İran’a karşı düşmanca bir tutum sergilemeyen gemilerin, İran makamlarıyla koordinasyon içinde güvenli geçiş sağlayabileceği belirtildi. Bu kapsamda gemilerin, İran tarafından ilan edilen güvenlik ve emniyet kurallarına eksiksiz uyması şartı aranacak. Aksi durumda geçişlere izin verilmeyeceği ifade ediliyor.
ABD ve İsrail’e yönelik kısıtlama sürüyor
İran, ABD ve İsrail’e ait ya da bu ülkelerle bağlantılı gemilere yönelik kısıtlamaları ise sürdürme kararı aldı. İran Devrim Muhafızları’nın, bu ülkelere ait ya da müttefik gemilerin boğazdan geçişini engellediği bildirildi. Söz konusu adım, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından gelen misilleme sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bölgedeki askeri ve siyasi gerilim, deniz ticaret hatları üzerinde doğrudan etkisini göstermeye devam ediyor.
Ücretlendirme gündemde
Öte yandan İran Meclisi’nin, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ücret alınmasına yönelik bir yasa taslağı üzerinde çalıştığı da açıklandı. Bu düzenlemenin hayata geçirilmesi halinde, küresel deniz ticareti ve enerji taşımacılığı maliyetlerinin artabileceği öngörülüyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünü taşıdığına dikkat çekerek, geçişlere getirilen yeni kuralların küresel enerji piyasalarında fiyat baskısını artırabileceğini belirtiyor.
Küresel etkiler yakından izleniyor
Dünya enerji arzının kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan bu gelişmeler, uluslararası piyasalarda yakından takip ediliyor. İran’ın şartlı geçiş modeline geçmesi, hem enerji güvenliği hem de lojistik maliyetler açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Jeopolitik risklerin devam etmesi halinde, boğazdaki uygulamaların küresel ticaret dengeleri üzerinde daha geniş çaplı etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.
