Türkiye’de dijital haber ekosisteminde son dönemde bağımsız medya kuruluşlarının görünürlüğünün azalması ve Google algoritmalarının ana akım medyayı öne çıkarması, “algoritmik ambargo” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Rekabet Kurumu’nun bu alandaki yetkileri ve olası müdahale yolları ise gündemin merkezinde yer alıyor.
Google ve Algoritmik Görünürlük Sorunu
Bağımsız medya temsilcileri, Google arama sonuçlarında kendi içeriklerinin geri planda bırakıldığını, hatta ana akım medyanın aynı içerikleri kopyalasa dahi üst sıralarda gösterildiğini belirtiyor. Google ise içerik kalitesi, kullanıcı etkileşimi ve güvenilirlik kriterleri temelinde algoritmalarını düzenlediğini savunuyor. Ancak şeffaf olmayan bu kriterler, büyük medya gruplarına sürekli avantaj sağladığı iddialarını güçlendiriyor. Özellikle AI Overview gibi yapay zekâ destekli özetleme araçlarının Türkiye’de devreye girmesi, kullanıcıların haber sitelerine tıklamadan bilgiye erişmesini sağlıyor. Bu durum SEO ve reklam gelirlerine bağımlı bağımsız medya için ciddi bir tehdit olarak görülüyor. Bazı bağımsız siteler, gelir kaybı nedeniyle kapanma riskiyle karşı karşıya.
Rekabet Kurumu’nun Yetkileri ve Olası Müdahaleleri
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, Rekabet Kurumu’na dijital platformların pazar hâkimiyetini kötüye kullanıp kullanmadığını soruşturma yetkisi veriyor. Kurumun elindeki araçlar şunları kapsıyor:
- İdari Para Cezaları: Pazar hâkimiyetini kötüye kullanma tespit edilirse, şirketin cirosunun %10’una kadar ceza uygulanabilir.
- Davranışsal Tedbirler: Algoritmaların değiştirilmesi veya üçüncü taraf erişimine açılması gibi uygulamalar talep edilebilir. Örneğin bağımsız medya içeriklerinin eşit şekilde görünür kılınması sağlanabilir.
- Soruşturma ve Denetim Yetkisi: Kurum, Google’ın algoritma değişikliklerini ve içerik sıralama politikalarını inceleyebilir; şeffaflık ve eşitlik kriterleri oluşturulmasını talep edebilir.
Geçmişte de Rekabet Kurumu, Google’ın yerel arama ve alışveriş reklamları alanındaki uygulamaları nedeniyle milyarlarca liralık cezalar uygulamıştı. Bu da, Kurum’un dijital platformlarda etkili yaptırımlar uygulayabileceğini gösteriyor.
Hukuk ve Düzenleme Perspektifi
Dijital hukuk uzmanları, algoritmaların ticari sır olarak korunmasının rekabet hukuku açısından sorun yarattığını vurguluyor. Medya hukuku uzmanları ise Avrupa Birliği’nde uygulanan Dijital Piyasalar Yasası (DMA) örneğini işaret ederek, Türkiye’de benzer bir düzenleme olmadığını ve bu nedenle Rekabet Kurumu’nun müdahalesinin kritik önem taşıdığını belirtiyor. Özetle, bağımsız medyanın dijital görünürlüğünü artırmak ve rekabeti korumak açısından Rekabet Kurumu’nun Google’a yönelik soruşturma ve davranışsal tedbirleri, piyasa dengelerini yeniden şekillendirebilir. Ancak bu süreç, algoritmaların şeffaflığı, yasal boşlukların kapatılması ve bağımsız medyanın sürdürülebilir gelir modelleriyle desteklenmesini gerektiriyor.
