Sebze ve meyve fiyatlarında son yıllarda artan dalgalanmalar, gıda enflasyonunu doğrudan etkileyen başlıkların başında geliyor. Bu tabloyu değiştirmek için hazırlanan yeni Hal Kanunu taslağı, yılbaşında Meclis gündemine taşınmaya hazırlanıyor. Taslak, üreticiden tüketiciye uzanan zincirdeki kırılma noktalarını hedef alan düzenlemeleri içerirken, en dikkat çekici adım zincir marketlere getirilecek doğrudan alım zorunluluğu oldu.
Zincir Marketlere En Az yüzde 20 Doğrudan Alım Şartı
Yeni düzenlemeye göre zincir marketler, satacakları sebze ve meyvelerin en az yüzde 20’sini doğrudan üreticiden temin etmek zorunda olacak. Bu uygulama ile hal komisyoncuları ve aracıların azaltılması, pazarlık gücünün üretici lehine artırılması ve tüketicinin daha uygun fiyatlarla ürün alabilmesi hedefleniyor. İlk aşamada %20 oranında uygulanması planlanan bu zorunluluğun, süreç içinde kademeli olarak artırılması gündemde.
Kayıt Dışılığa Karşı Sert Tedbirler
Taslak, sadece aracılarla ilgili değil, kayıt dışılıkla mücadele konusunda da kritik düzenlemeler içeriyor:
- Hal dışında satış yapan tüccarlar yetki belgesi almak zorunda olacak.
- Vergi kaçırdığı tespit edilen işletmelerin belgeleri askıya alınacak.
- Hal içerisindeki komisyoncular arasında yapılan satışlar tamamen yasaklanacak.
Bu adımların amacı; ürünlerin defalarca el değiştirmesinden doğan fiyat şişirmelerini engellemek, vergi kaybının önüne geçmek ve fiyatların daha şeffaf takip edilebilmesini sağlamak.
Üretici Örgütlerine Büyük Destek
Yeni sistem, yalnızca denetim ve ceza odaklı olmayacak. Üreticilerin güçlendirilmesi için teşvikler de sunulacak:
- Üretici birliklerine hallerde yüzde 25 oranında yer ayrılacak.
- Yeni hal kurmak isteyen birliklere ücretsiz arsa tahsisi yapılabilecek.
- Üretici örgütlerine fiyat belirleme ve doğrudan satış imkanlarında öncelik tanınacak.
Bu adımların amacı, üreticinin pazarlık gücünü artırmak ve sistemde daha görünür hale gelmesini sağlamak.
Amaç: Gıda Zincirinde Şeffaf ve Dengeli Fiyat
Yeni yasa taslağı, hem üreticinin hem tüketicinin korunmasını amaçlayan bir gıda tedarik modeli oluşturmayı hedefliyor. Aracıların kontrol altına alınması, zincir marketlerin rolünün yeniden tanımlanması ve kayıt dışılığın engellenmesi, önümüzdeki dönemde sebze ve meyve fiyatlarının istikrar kazanması açısından kritik görülüyor. Yasaya ilişkin tüm detayların Meclis görüşmeleri sonrası netleşmesi bekleniyor.
