Hızla tırmanan gıda fiyatları ve derinleşen hayat pahalılığı, et tüketimini milyonlarca hane için erişilmesi zor bir kaleme dönüştürdü. Asgari ücretlinin yılın başında kasaptan alabildiği et miktarı 52 kilogram seviyesindeyken, Kasım 2025 itibarıyla bu rakam 31 kilograma kadar geriledi. Aynı dönemde basılı en büyük banknot olan 200 TL’nin satın alma gücü de neredeyse yarı yarıya eridi. Yılın ilk ayında 200 TL karşılığında ortalama 500 gram et alınabilirken, kasım ayı itibarıyla aynı tutarla ancak 250 gram et satın alınabiliyor. Bu tablo, hem fiyatlardaki sert artışı hem de banknotların pratik değer kaybını net biçimde ortaya koyuyor. Et ürünlerinde gözlenen fiyat sıçraması çarpıcı nitelikte:
Ocak 2025 – Kasım 2025 Karşılaştırması
- Kuzu but: 425 TL → 700 TL
- Kuzu pirzola: 600 TL → 1.480 TL
- Kuzu kuşbaşı: 570 TL → 930 TL
- Kuzu kıyma: 340 TL → 700 TL
- Dana kuşbaşı: 440 TL → 880 TL
Ürün bazlı artış oranlarının %80 ile %140 arasında değiştiği görülüyor. Özellikle kuzu pirzola fiyatı bir yıldan kısa sürede 2,5 katına çıkmış durumda.
Asgari Ücretlinin Kaybı: 52 Kilodan 31 Kiloya
Ocak ayında 22.104 TL’lik asgari ücretle 52 kilo et alınabilirken, kasım ayı itibarıyla aynı maaşla ancak 31 kilo et alınabiliyor. Bu düşüş, asgari ücretlinin et alım gücünde yalnızca 11 ayda %40’a yakın bir kayıp anlamına geliyor. Et, artık ortalama bir hane için “haftada bir” değil, “ayda bir” lüksüne dönüşmüş durumda. Et ve canlı hayvan ithalatında 2025’in ilk 9 ayında 1 milyar doların üzerinde harcama yapılmasına rağmen fiyatlar gerilemedi; aksine hızla arttı. Artan maliyetler, yem fiyatları, enerji giderleri ve kur etkisi üreticiyi de zorluyor. CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, tabloyu özetleyen sert bir değerlendirme yaptı: “Üretici yüksek maliyetlerle boğuşuyor, ithalat fiyatları düşürmeye yetmiyor. Vatandaş kasapta gram hesabı yapıyor. 200 TL’nin alım gücü yarıya düştü; et asgari ücretli için ulaşılmaz bir lüks haline geldi.” Uzmanlara göre ithalatın piyasayı dengelemeye yetecek ölçekte olmaması, maliyetlerin sürekli artması ve arz-talep dengesindeki bozulma fiyatların baskı altında kalmasına yol açıyor.
Tüketim Rekor Düzeyde Geriledi
Beslenme uzmanları et tüketimindeki düşüşün yalnızca ekonomik değil, halk sağlığı açısından da alarm verdiğini belirtiyor. Kırmızı et tüketiminin OECD ortalamasının altında seyreden Türkiye’de, alım gücündeki bu sert daralmanın orta ve uzun vadeli etkileri endişe yaratıyor. Ekonomistler ise yüksek enflasyonun satın alma gücünü eritmeye devam etmesi hâlinde et fiyatlarındaki erişim sorununun daha da derinleşeceğini belirtiyor. 200 TL’nin kasaptaki değeri yarı yarıya eridi. Et ürünlerinin fiyatı 11 ayda neredeyse iki katına çıktı. Asgari ücretlinin alabileceği et miktarı %40’a yakın düştü. İthalata rağmen fiyatlar gerilemedi, sofralar küçüldü. Artan maliyet baskısı ve enflasyon sarmalıyla birlikte kırmızı et artık çok sayıda hane için lüks kategorisine geçmiş durumda.
