Türkiye’de e-ithalata getirilen yeni düzenlemeler tüketici davranışlarında dikkat çekici bir dönüşüm yarattı. Yurt dışından bireysel online alışverişte uygulanan 30 Euro’luk gümrük vergisi muafiyetinin kaldırılması sonrası tüketicinin alışveriş eğilimi dijital kanaldan fiziksel kanala kaydı. Online sipariş vermekte zorlanan vatandaş bu kez alışveriş için doğrudan yurtdışına gitmeye başladı.
Aynı dönemde Türkiye’de yükselen fiyatlar ise yabancı turistlerin alışveriş harcamalarını olumsuz etkiledi. Böylece hem yerli tüketicinin yurtdışı harcamaları arttı hem de Türkiye’ye gelen turistlerin perakende harcamaları geriledi.
tüketim alışkanlığını değiştirdi
6 Şubat 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenleme ile yurtdışından yapılan bireysel online alışverişlerde uygulanan 30 Euro’luk vergi muafiyeti sınırı sıfırlandı. Bu değişiklik sonrası yurtdışından internet üzerinden ürün siparişi vermek maliyetli hale gelirken, tüketicinin alışveriş davranışı da değişmeye başladı. Özellikle elektronik, kozmetik, giyim ve lüks tüketim ürünlerinde fiyat avantajı arayan kullanıcılar bu kez alışveriş için yurtdışına yöneldi.
Yurtdışı harcamalar yükseldi
Bankalararası Kart Merkezi verileri de bu değişimi ortaya koydu. Yerli kartlarla yurtdışında yapılan toplam harcamalar şubat ayında 35,4 milyar liraya gerilerken, mart ayında yeniden yükselerek 39,9 milyar liraya ulaştı. Böylece yurtdışı kart harcamaları son bir yılın en yüksek üçüncü seviyesine çıktı. Veriler, online alışverişe getirilen sınırlamaların tüketimi azaltmak yerine harcamaların yönünü değiştirdiğini gösterdi.
Seyahat harcamaları rekor kırdı
Yurtdışı harcamalarındaki artışın büyük bölümünü seyahat bağlantılı kalemler oluşturdu. Havayolu, konaklama, seyahat acenteleri ve hizmet harcamalarının toplamı 27,4 milyar liraya çıkarak şimdiye kadarki en yüksek seviyeye ulaştı. Şubat ayında 23,8 milyar lira olan seyahat harcamaları mart ayında yaklaşık yüzde 15,2 artış gösterdi. Bu kalemlerin toplam yurtdışı kart harcamaları içindeki payı yüzde 68,5’e ulaştı. Böylece yurtdışı harcamalarda ürün alışverişinden çok seyahat odaklı bir eğilim oluştuğu görüldü.
Tüketici alışveriş için yurtdışına gidiyor
Son bir yıllık veriler yurtdışı alışveriş eğiliminin giderek güçlendiğini ortaya koydu. 2025 Nisan ayında 52,5 milyar lira seviyesinde bulunan yurtdışı fiziki harcamalar, 2026 Mart ayında 77,3 milyar liraya yükseldi. Böylece son 12 aylık artış yüzde 47,2 olarak gerçekleşti. 2026 Ocak ayında yurtdışı fiziki harcamalar 79,3 milyar lirayla tarihi zirveyi gördü. Şubat ayında yaşanan düşüş sonrası martta yeniden güçlü toparlanma yaşandı. Aylık bazda artış oranı yüzde 16’ya yaklaştı.
Elektronik ve giyim öne çıktı
Sektör temsilcileri özellikle elektronik ürünler, giyim, kozmetik ve lüks tüketim kategorilerinde yurtdışındaki fiyat avantajının tüketiciyi fiziksel alışverişe yönlendirdiğini belirtiyor. Vatandaşın internetten sipariş veremediği ürüne ulaşmak için yurtdışına giderek alışveriş yaptığı ifade ediliyor. Bu durum yeni bir tüketim modelini ortaya çıkarırken, e-ithalatı sınırlamaya yönelik düzenlemelerin seyahat harcamalarını büyüttüğü değerlendiriliyor.
E-ihracatta sınırlı büyüme
Aynı dönemde Türkiye’nin e-ihracat performansı ise daha sınırlı bir artış gösterdi. 2025 Nisan ayında 14,6 milyar lira olan e-ihracat hacmi, 2026 Mart ayında 15,6 milyar liraya çıktı. Son 12 aylık artış yaklaşık yüzde 7 seviyesinde kaldı. En güçlü dönem 2025 Temmuz ayında 22,3 milyar lira ile görülürken, sonraki aylarda daha yatay bir seyir izlendi. Veriler, yurtiçi tüketicinin yurtdışı harcamalarındaki artışın, e-ihracattaki büyümenin çok üzerinde kaldığını ortaya koydu.
Turistlerin alışveriş harcaması geriledi
Türkiye’de hızla yükselen fiyatlar yabancı turistlerin alışveriş davranışını da değiştirdi. Özellikle giyim, yeme-içme ve hediyelik eşya fiyatlarının Avrupa seviyelerine yaklaşması hatta bazı alanlarda daha yüksek hale gelmesi turistlerin harcamalarını kısmalarına neden oldu. Türkiye’nin uzun yıllardır sahip olduğu “uygun fiyatlı alışveriş ülkesi” algısının zayıfladığı değerlendiriliyor.
Perakende harcamalarda son 5 yılın en düşük seviyesi
2026 yılının ilk çeyreğinde Türkiye’nin toplam turizm geliri 9,69 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bunun 8,46 milyar doları bireysel harcamalardan oluşurken, turistlerin giyim ve ayakkabı harcaması 977 milyon dolarda kaldı. Hediyelik eşya harcamaları ise 378 milyon dolar seviyesine geriledi. Böylece toplam perakende harcaması 1,35 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam toplam turizm gelirinin yalnızca yüzde 14’üne karşılık gelirken, son 5 yılın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Turizm gelirleri arttı, alışveriş düştü
Veriler, toplam turizm gelirleri artmasına rağmen alışveriş harcamalarının aynı hızda büyümediğini ortaya koydu. 2019’un ilk çeyreğinde turistlerin giyim ve hediyelik eşya harcamalarının toplam gelir içindeki payı yüzde 19,6 seviyesindeydi. Bu oran 2022’de yüzde 23,2’ye kadar yükselse de sonraki yıllarda gerilemeye başladı. 2026’nın ilk çeyreğinde ise pay yüzde 14’e kadar düştü. Ekonomi çevreleri, Türkiye’deki yüksek fiyat seviyelerinin hem yerli tüketiciyi yurtdışına yönlendirdiğini hem de yabancı turistin alışveriş iştahını azalttığını belirtiyor. Uzmanlara göre mevcut tablo, sınır ötesi tüketimin yön değiştirdiğini ve Türkiye’nin perakende tarafında rekabet avantajını kaybetmeye başladığını gösteriyor.
