Türk Lirası’ndaki yüksek faiz oranlarına rağmen, yurtiçi yerleşiklerin dövize yönelimi yeniden hız kazandı. Kur korumalı mevduatın (KKM) sona ermesiyle birlikte, döviz mevduatları ve döviz cinsi fonlar 1.5 ayda yaklaşık 10 milyar dolar arttı. Aynı dönemde Merkez Bankası’nın döviz satışlarının da 10 milyar dolara yaklaştığı hesaplanıyor. Merkez Bankası verilerine göre, 30 Ağustos – 10 Ekim döneminde yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatları parite etkisinden arındırılmış şekilde 5,8 milyar dolar, döviz cinsi fonları ise 4,2 milyar dolar yükseldi. Bu artış, TL faizlerinin yüksek seviyelerde seyrettiği bir dönemde gerçekleşti; bu da, dövize yönelimin yalnızca getiri arayışıyla değil, enflasyon beklentileri ve kur istikrarına yönelik algıyla da bağlantılı olduğunu gösteriyor. QNB ekonomistlerine göre, döviz talebinin ana kaynağı bireylerin ve şirketlerin TL’ye olan güven eksikliğinden kaynaklanıyor. Rapor, “Yurtiçi yerleşikler son 1,5 ayda yaklaşık 10 milyar dolarlık döviz varlığı artırdı. Bu artış, Merkez Bankası’nın aynı dönemde yaptığı döviz satışlarını büyük ölçüde açıklıyor” tespitini içeriyor.
Merkez Bankası Rezervleri Zirvede Ama Satışlar Artıyor
Altın fiyatlarındaki güçlü yükseliş sayesinde Merkez Bankası’nın toplam rezervleri 10 Ekim haftası itibarıyla 189,7 milyar dolarla tarihi zirveye ulaştı. Ancak bu artış “altın kaynaklı” bir büyüme olarak değerlendiriliyor. Döviz rezervlerinde ise net satış eğilimi dikkat çekiyor. Nisan ayında başlayan politika değişiminin ardından Merkez Bankası, Mayıs–Ağustos döneminde 35 milyar dolar döviz alımı yapmıştı. Fakat eylülde 8,6 milyar dolar, ekim ayının ilk yarısında ise 3,1 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdi. Bu satışların, cari fazlaya rağmen yapılması, yurt içi döviz talebinin ne kadar güçlü olduğunu ortaya koydu.
TL Mevduatların Payı Geriliyor
Döviz yöneliminin en net yansıması, bankacılık verilerinde görülüyor. BDDK verilerine göre, 10 Ekim itibarıyla standart TL mevduat 14,65 trilyon TL seviyesinde. Ancak toplam mevduat içindeki payı %60,6’dan %59,3’e gerileyerek 1,36 puanlık düşüş gösterdi. Bu tablo, kur korumalı mevduatın sona ermesinin ardından TL mevduatın yeniden pazar payı kaybetmeye başladığını işaret ediyor. Merkez Bankası’nın son dönemde yaptığı 250 baz puanlık faiz indirimi, TL mevduat faizlerine yansımadı. Makroihtiyati düzenlemeler nedeniyle bankalar, TL mevduat payı hedeflerini korumak için yüksek faiz uygulamaya devam ediyor. Ancak buna rağmen, döviz ve altına yönelim sürüyor. QNB ekonomistleri, dolarizasyon eğiliminin asıl belirleyicisinin enflasyon beklentileri ve Merkez Bankası’nın kredibilitesi olduğunu vurguluyor: “Enflasyon görünümü bozulurken yapılacak olası bir faiz indirimi, piyasa faizleri açısından ters etki yaratabilir. Bu nedenle, bu haftaki PPK toplantısında faizin sabit tutulması olasıdır.”
TL’ye Güven Zayıf, Döviz Talebi Güçlü
Veriler, TL mevduat faizleri yüksek kalsa da yurtiçi yatırımcının dövize yöneliminin hızlandığını gösteriyor. 1,5 ayda 10 milyar dolara yaklaşan döviz talebi, hem psikolojik kırılmayı hem de reel getiri endişesini ortaya koyuyor. Ekonomistler, dolarizasyonun yeniden kalıcı bir eğilime dönüşmemesi için enflasyonla mücadelede net ve kararlı bir para politikası uygulanması gerektiğine dikkat çekiyor.
