Dünyanın üçüncü büyük enerji kaynağı olan doğal gaz, son on yılda üretim ve tüketimdeki hızlı artışla fosil yakıtlar arasında öne çıktı. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) raporuna göre, 2024 yılı itibarıyla küresel doğal gaz üretimi 4,3 trilyon metreküpe ulaşarak tarihi rekor kırdı. Bu tablo, doğal gazın enerji denkleminde kömür ve petrolün tahtını zorlamaya başladığını ortaya koydu.
Talepte İstikrarlı Büyüme
2015’ten bu yana doğal gaz talebi her yıl ortalama %2’nin üzerinde artış gösterdi. Daha düşük karbon salımı nedeniyle çevresel açıdan kömür ve petrole göre avantajlı görülen doğal gaz, enerji geçiş sürecinde “köprü yakıt” rolünü güçlendirdi. Küresel üretimin yaklaşık %70’i kara ve deniz sahalarındaki geleneksel yöntemlerden sağlandı. Özellikle 2015 sonrası deniz üretimindeki sıçrama, üretimi yukarı taşıdı. 2024’te deniz sahalarındaki üretim 1,3 trilyon metreküpe ulaşırken, Orta Doğu ve Avustralya ön plana çıktı. Geriye kalan %30’luk payı ise geleneksel olmayan yöntemlerle çıkarılan gazlar oluşturdu. Kaya gazı, sıkı gaz ve kömür yatağı metanı gibi yeni kaynaklar küresel üretime ciddi katkı sağladı. ABD, 2024’te 940 milyar metreküplük kaya gazı üretimiyle tek başına küresel arzın %20’sine yakınını üstlendi.
Gazın Lider Ülkeleri
- ABD: 1 trilyon 70 milyar metreküp ile açık ara lider, küresel üretimin dörtte birini tek başına sağladı.
- Rusya: 660 milyar metreküp ile ikinci sırada; ancak Avrupa’ya ihracattaki düşüş üretimi aşağı çekti.
- İran: 275 milyar metreküp ile Orta Doğu’nun en büyük üreticisi.
- Katar: 170 milyar metreküp ile bölgesel ikinci sırada, LNG yatırımlarıyla dikkat çekiyor.
- Çin: 240 milyar metreküplük üretimiyle hızla yükselen oyuncu.
- Avustralya: 160 milyar metreküp üretimle LNG pazarında güçlü konumunu pekiştirdi.
Süper Dev Sahalar Enerji Dengesini Belirliyor
ABD, Rusya ve Katar’da bulunan yaklaşık 40 süper dev doğal gaz sahası, küresel üretimin üçte birini tek başına karşılıyor. ABD’de Marcellus ve Haynesville gibi dev kaya gazı sahaları, üretim artışının ana motoru oldu. Dünya genelinde henüz geliştirilmemiş 40 trilyon metreküplük doğal gaz rezervi bulunuyor. Bu kaynakların devreye alınmasıyla 2050’ye kadar küresel arzın 1,3 trilyon metreküp daha artabileceği hesaplanıyor. Uzmanlara göre, jeopolitik riskler ve enerji dönüşümü tartışmaları sürerken, doğal gaz önümüzdeki on yıllarda da hem elektrik üretiminde hem de sanayi kullanımında enerji güvenliğinin temel direklerinden biri olmaya devam edecek.
