Çin’in 2013’te hayata geçirdiği Kuşak ve Yol Girişimi (BRI), modern tarihin en iddialı altyapı ve yatırım projelerinden biri haline geldi. Başlangıçta “gerçekleşmesi zor” olarak yorumlanan girişim, geçen 12 yılda ulaştığı sonuçlarla Batılı analizleri boşa çıkardı. Bugün 150’den fazla ülkenin dahil olduğu Kuşak ve Yol, Çin’e yeni pazarlar kazandırırken, küresel siyasette nüfuzunu da güçlendiriyor.
İki ayaklı dev proje: Kuşak ve Yol
Tarihi İpek Yolu’ndan esinlenen girişimin iki temel boyutu bulunuyor: Kara İpek Yolu Ekonomik Kuşağı, Çin’den başlayıp Orta Asya, Orta Doğu ve Avrupa’ya uzanan kara ve demiryolu ağları, enerji hatları ve lojistik merkezlerini kapsıyor. Deniz İpek Yolu ise Güneydoğu Asya’dan Afrika’ya ve Avrupa’ya kadar uzanan limanlar ve deniz taşımacılığı altyapısını içeriyor.
Hong Kong’un stratejik rolü
Küresel finans merkezi konumundaki Hong Kong, girişimin en kritik duraklarından biri. Dünyanın en rekabetçi ekonomilerinden biri olarak kabul edilen şehir, Kuşak ve Yol ülkeleriyle yaptığı serbest ticaret ve yatırım anlaşmalarıyla öne çıkıyor. Hong Kong’un BRI ülkeleriyle ticareti son 10 yılda yüzde 80 artarak 276 milyar dolara ulaştı. Ayrıca 133 milyar dolarlık doğrudan yatırımla bölgedeki projelerin finansmanında merkezi bir rol üstleniyor. Hong Kong Kuşak ve Yol Komiseri Nicholas Ho, bu konumu şöyle özetliyor: "Hong Kong, küresel sermaye ile küresel projeleri bir araya getirip yeniden dağıtan bir merkezdir ve bu rol her zamankinden daha önemlidir."
Türkiye eksik kaldı
Geçen hafta düzenlenen 10. Kuşak ve Yol Zirvesi, 18 ülkeden 90 konuşmacı ve binlerce katılımcıya ev sahipliği yaptı. Romanya ve Macaristan gibi ülkeler, milyonlarca dolarlık projeler için finansman arayışında Hong Kong’da temsil edilirken, Türkiye’den resmi bir heyetin katılmaması dikkat çekti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in program yoğunluğu nedeniyle zirveye gidemediği, ancak üst düzey bürokratların da yer almaması stratejik bir eksiklik olarak değerlendirildi.
Dünyayı dönüştüren sonuçlar
- Bugüne kadar BRI kapsamında;
- Endonezya’da yüksek hızlı tren,
- Pakistan ve Yunanistan’da limanlar,
Afrika ve Orta Doğu’da enerji ve ulaştırma altyapısı projeleri hayata geçirildi.
Son 10 yılda yüz binlerce istihdam yaratılırken, Çin ile BRI ülkeleri arasındaki ticaret hacmi 2 trilyon dolara ulaştı. Enerji projelerinde yenilenebilir kaynakların payı ise 2013’te yüzde 15 iken bugün yüzde 64 seviyesine çıktı.
Özel sektörün yükselen payı
Başlangıçta devlet odaklı ilerleyen BRI projelerinde son yıllarda özel sektörün ağırlığı arttı. Bugün yatırımların yüzde 60’ı özel sermaye tarafından karşılanıyor. Bu durum girişimi yalnızca bir Çin projesi olmaktan çıkarıp, uluslararası işbirliği modeline dönüştürüyor. Başlangıçta “fazla iddialı, uygulanması zor” denilen Kuşak ve Yol, bugün küresel ticaretin yeni omurgası haline geldi. Çin, Hong Kong’un finansal gücü ve 150’den fazla ülkenin katılımıyla, sadece altyapı yatırımlarını değil aynı zamanda küresel dengeleri de yeniden şekillendiriyor.
