Türkiye ayakkabı sanayisi, artan maliyetler ve ithalat baskısı altında tarihinin en zor dönemlerinden birini yaşıyor. Bir zamanlar dış ticaret fazlası veren sektör, son üç yılda hızla artan maliyetler ve kur politikasının etkisiyle büyük bir dış ticaret açığıyla karşı karşıya kaldı. Fabrikalar kapanırken, milyonlarca euroya kurulmuş modern tesislerin makineleri hurda fiyatına satılıyor.
Makineler kilo hesabıyla elden çıkarılıyor
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, yaşanan tabloyu çarpıcı sözlerle anlattı. İçten, Kırklareli’nde kapanan modern bir tesiste 40-50 bin euro değerindeki makinelerin kamyonlara hurda gibi yüklenerek kilosu 8-9 TL’den satıldığını belirterek, “6,5 milyon euroya kurduğunuz tesisi hurdaya satıyorsunuz. 40 bin euroya alınan makinayı 9 bin TL’ye elden çıkarmak kadar acı bir şey olamaz” dedi. İçten, sektörün hızla kan kaybettiğini ve her geçen gün yeni bir fabrikanın kapandığını ifade ederek, mevcut istihdam desteklerinin yetersiz kaldığını vurguladı. “Çalışan başına verilen 2 bin 500 TL’lik destek bu şartlarda istihdamı korumaya yetmiyor. Krediler ise yüksek faiz nedeniyle sektör için bir çıkış yolu olmaktan çok uzak” diye konuştu.
Dış ticaret açığı rekor seviyede
Türkiye, yılda yaklaşık 550 milyon çift ayakkabı üretimiyle Avrupa’nın en büyük üreticisi konumunda bulunuyor. Ancak 2022’de 348 milyon dolar fazla veren dış ticaret dengesi, 2024’te 550 milyon dolar açığa dönüştü. 2025’in ilk yedi ayında bu açık 437 milyon dolara ulaştı.
İthalat ise hızla yükseldi. 2022’de 25 milyon çift olan ayakkabı ithalatı, 2024’te 76 milyon çifte çıktı. Bu yıl alınan önlemlere rağmen ithalatın payı iç pazarda yüzde 30’a dayandı.
“Spor ayakkabıda tren kaçtı, deride fırsat var”
İstanbul Sanayi Odası Yönetim Kurulu Üyesi Hüseyin Çetin, Türkiye’nin spor ayakkabıda artık rekabet edemeyecek noktaya geldiğini söyledi. Uzakdoğu’da 150-200 dolar olan işçilik maliyetlerinin Türkiye’de 1200-1500 dolara kadar çıktığını belirten Çetin, “Spor ayakkabıda tren kaçtı. Bizim çıkışımız deri ayakkabıda. Türkiye, İtalya’dan sonra dünyanın en büyük ikinci deri üreticisi. Bu avantajı moda ve trend odaklı ürünlerle kullanmamız lazım” dedi.
Çözüm için destek şart
Sektör temsilcileri, Türkiye’nin küresel pazarda rekabet edebilmesi için döviz kurunun rekabetçi seviyeye gelmesi, düşük faizli kredi desteği sağlanması ve üretim maliyetlerini azaltacak yapısal adımların atılması gerektiğini dile getiriyor. Aksi takdirde ayakkabı sanayisinde kapanan tesislerin sayısının artacağı ve üretim kapasitesinin ciddi oranda daralacağı uyarısında bulunuluyor.
