Türkiye'nin yapay zeka alanındaki yerli teknoloji hamlesinde önemli bir aşamaya gelindi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı himayesinde TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen yerli büyük dil modeli BİLGE'nin son hazırlıklarının tamamlanmasının ardından genel kullanıma açılması planlanıyor. Türkçenin dil yapısını ve kültürel birikimini merkeze alarak geliştirilen modelin; kamu kurumlarından özel sektöre, eğitimden sağlığa kadar çok sayıda alanda kullanılması hedefleniyor.
Türkçe odaklı yerli yapay zeka dönemi başlıyor
TÜBİTAK BİLGEM mühendisleri tarafından uçtan uca yerli imkanlarla geliştirilen BİLGE, Türkiye'nin dijital egemenliğini güçlendirmeyi amaçlayan milli yapay zeka projelerinin en önemli adımlarından biri olarak öne çıkıyor. Büyük dil modeli ailesi olarak tasarlanan BİLGE, yalnızca Türkçe içerik üretmekle kalmayıp Türkçeyi düşünce dili olarak kullanan bir yapay zeka altyapısı sunmayı hedefliyor.
Model, Türkçenin dilsel özelliklerini, anlam katmanlarını ve kültürel referanslarını merkeze alarak doğal ve akıcı metinler oluşturabiliyor. Raporlama, resmi yazışmalar, içerik üretimi, özetleme, çeviri ve soru-cevap gibi birçok alanda hizmet verebilecek sistem, kurumsal uygulamalar için de güçlü bir altyapı sunuyor.
Çeviriden hukuk analizine kadar geniş kullanım alanı
BİLGE'nin kullanım alanı yalnızca metin üretimiyle sınırlı kalmıyor. Model; Türkçe ve İngilizce arasında çeviri yapabiliyor, özel adları, deyimleri ve kültürel ifadeleri doğru biçimde aktarabiliyor. Hukuki dokümanların analiz edilmesi, mevzuat sorgulamaları, kurumsal bilgi bankalarıyla entegrasyon ve doküman incelemeleri gibi birçok süreçte destek sağlayabiliyor.
Bunun yanında sektöre özel dijital danışmanlar, çağrı merkezi asistanları ve otomasyon çözümleri için de temel dil altyapısını oluşturabilecek özelliklere sahip olan BİLGE'nin, içerik üretimi ve bilgiye dayalı karar destek sistemlerinde de kullanılabileceği belirtiliyor.
Sağlık, eğitim, finans ve kamu hizmetlerinde görev alacak
Yerli yapay zeka modeli; kamu hizmetleri, vatandaşlık işlemleri, bankacılık, finans, eğitim, sağlık ve bilgi teknolojileri gibi farklı sektörlerde kullanım amacıyla geliştirildi.
Sağlık alanında klinik dokümanların analiz edilmesi, tıbbi kayıtların işlenmesi ve hasta iletişim süreçlerinin desteklenmesi planlanırken; finans sektöründe raporlama, doküman analizi ve müşteri hizmetleri süreçlerinde görev alabilecek. Eğitim ve akademik çalışmalarda ise Türkçe doğal dil işleme araştırmaları ile bilimsel projelere katkı sunması hedefleniyor.
Türkçeyi merkeze alan mimari geliştirildi
BİLGE'nin en önemli özelliklerinden biri ise "varsayılan kültür" anlayışı yerine Türkiye'nin kültürel yapısını merkeze alması oldu. Model, başka bir dilden çeviri yapıyormuş gibi değil, doğrudan Türkçe düşünen bir yapay zeka olarak geliştirildi.
Sistem, Türkçeyi daha düşük enerji tüketimiyle işleyebiliyor ve aynı zamanda daha hızlı sonuç üretebiliyor. Bu sayede hem işlem maliyetlerinin düşürülmesi hem de yerli altyapının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Ulusal veriler Türkiye'de kalacak
Projeyle birlikte kritik verilerin yurt dışına bağımlı sistemler yerine Türkiye'de işlenmesi ve depolanması hedefleniyor. Yerli altyapı sayesinde kamu kurumları ve özel sektör için daha güvenli bir yapay zeka ekosistemi oluşturulması planlanırken, veri güvenliği ve dijital bağımsızlığın güçlendirilmesi de projenin temel hedefleri arasında yer alıyor.
122 milyar parametreli yeni model geliştiriliyor
BİLGE ailesi, farklı kullanım ihtiyaçlarına göre 1 milyardan 122 milyar parametreye kadar uzanan geniş model seçenekleri sunuyor. Halihazırda 1,9 milyar ve 27 milyar parametreli modeller geliştirilirken, 122 milyar parametreli yeni sürüm ise karmaşık akıl yürütme, çok adımlı problem çözme ve uzmanlık gerektiren görevlerde yüksek performans sunacak şekilde hazırlanıyor.
Modelin yaklaşık 1 trilyon kelimelik veri üzerinde eğitildiği belirtilirken, genel çeviri kategorisinde öncü yapay zeka modelleri arasında ilk sırada yer aldığı, kültürel çeviri performansında ise rakiplerine göre yüzde 41'e varan başarı sağladığı ifade ediliyor.
Genel kullanıma açılması için son hazırlıklar sürüyor
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı kapsamında kamuoyuna tanıtılan BİLGE'nin henüz genel kullanıma açılmadığı, son teknik hazırlıkların tamamlanmasının ardından vatandaşların kullanımına sunulmasının planlandığı bildirildi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da daha önce yaptığı açıklamada, BİLGE'nin Cumhurbaşkanı'nın kişisel yapay zeka asistanı olarak kullanılacağını belirtmiş, yerli yapay zeka çözümlerinin kamu ve özel sektörde yaygınlaştırılması amacıyla yeni destek programlarının hayata geçirileceğini açıklamıştı.
BİLGE'nin erişim takvimi, kullanım şartları ve diğer teknik detayların Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK'ın resmi iletişim kanalları üzerinden duyurulacağı belirtildi.
