Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan 2024 Bölgesel Satınalma Gücü Paritesi (BSGP) sonuçları, Türkiye’de yaşam maliyetlerinin bölgelere göre belirgin biçimde farklılaştığını ortaya koydu. Ayrıntılı mal ve hizmet sepetleri üzerinden hesaplanan bölgesel fiyat düzeyi endeksleri, Türk lirasının satın alma gücünün şehirden şehre ciddi biçimde değiştiğini gösterdi. Veriler, özellikle büyük şehirlerle Doğu ve Güneydoğu bölgeleri arasındaki maliyet makasının açıldığını ortaya koyuyor.
İstanbul en pahalı, Güneydoğu en ucuz
2024 sonuçlarına göre fiyat düzeyi endeksinin en yüksek olduğu bölge 112,6 ile TR10 İstanbul oldu. Bu değer, İstanbul’da mal ve hizmetlerin Türkiye ortalamasına göre %12,6 daha pahalı olduğunu gösterdi. En düşük endeks ise 91,5 ile TRC3 (Mardin, Batman, Şırnak, Siirt) bölgesinde ölçüldü. Böylece TRC3’te fiyatlar ülke ortalamasının %8,5 altında kaldı.
Gıda ve giyimde Balıkesir–Çanakkale öne çıktı
Ana harcama grupları incelendiğinde bölgesel ayrışma daha da belirginleşti. Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda en pahalı bölge TR22 (Balıkesir, Çanakkale) olurken, en düşük fiyat düzeyi yine TRC3’te görüldü. Giyim ve ayakkabı harcamalarında da benzer bir tablo oluştu. Bu kalemde en yüksek fiyatlar Balıkesir–Çanakkale’de ölçülürken, en düşük endeks TRA2 (Ağrı, Kars, Iğdır, Ardahan) bölgesinde kaydedildi.
Konut, sağlık ve eğitimde İstanbul açık ara önde
Konut harcamaları, yaşam maliyetlerindeki farkın en belirgin hissedildiği alanlardan biri oldu. İstanbul’da konut fiyat düzeyi endeksi 147,3 ile Türkiye ortalamasının çok üzerine çıktı. En düşük konut endeksi ise TRA2 bölgesinde ölçüldü. Sağlık ve eğitim harcamalarında da İstanbul zirvede yer aldı. Sağlıkta 136,8, eğitimde 138,8 endeks değeriyle İstanbul, bu alanlarda da en pahalı bölge konumunu korudu. Eğitim harcamalarında en düşük endeks ise 58,6 ile yine TRA2 bölgesinde görüldü.
Ulaştırma İstanbul’da, lokanta ve oteller İzmir’de pahalı
Ulaştırma harcamalarında en yüksek fiyat düzeyi İstanbul’da ölçülürken, en düşük değer TRC3’te kaydedildi. Lokanta ve oteller ana grubunda ise liderlik TR31 İzmir’e geçti. İzmir bu kalemde Türkiye’nin en pahalı bölgesi olurken, en uygun fiyatlar bir kez daha TRA2’de görüldü.
Ev eşyası ve eğlencede farklı bölgeler öne çıktı
Ev eşyası harcamalarında TR82 (Kastamonu, Çankırı, Sinop), eğlence ve kültür grubunda ise TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) en pahalı bölgeler olarak dikkat çekti. Haberleşme grubunda ise fiyatların ülke genelinde birbirine yakın seyretmesi nedeniyle bölgesel farkların sınırlı kaldığı görüldü. 2024 BSGP verileri, Türkiye’de bölgesel yaşam maliyeti farklarının kalıcı hale geldiğini gösteriyor. Büyük şehirlerde özellikle konut, sağlık ve eğitim harcamalarının hızla yükselmesi dikkat çekerken, Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde fiyatlar görece düşük seyrediyor. Ancak uzmanlara göre düşük fiyat düzeyi tek başına refah göstergesi değil. Gelir seviyeleriyle birlikte değerlendirildiğinde, bölgesel eşitsizlikler çok daha görünür hale geliyor. 2024 verileri, aynı gelirle farklı şehirlerde çok farklı yaşam standartlarının mümkün olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
