Türkiye’de gelir dağılımına ilişkin 2025 yılı sonuçları, yüksek gelir gruplarının toplam gelirden aldığı payın hâlâ belirleyici konumda olduğunu ortaya koydu. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Gelir Dağılımı İstatistikleri’ne göre, en yüksek gelir grubunda yer alan %20’lik kesim toplam gelirin %48’ini alırken, en düşük gelir grubundaki %20’nin payı %6,4 seviyesinde kaldı. Araştırma, Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında yürütülürken, gelir hesaplamalarında hanehalkı büyüklüğü ve yapısı dikkate alınarak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri esas alındı. Veriler, 2024 yılı gelirlerini referans aldı.
Gelir Eşitsizliğinde Sınırlı Düşüş
Gelir dağılımı eşitsizliğini ölçen Gini katsayısı, bir önceki yıla göre 0,003 puan azalarak 0,410 olarak hesaplandı. Sosyal transferler hariç tutulduğunda bu oran 0,473’e yükselirken, emekli ve dul-yetim maaşları dışlandığında 0,420 olarak gerçekleşti. Brüt gelir üzerinden hesaplanan Gini katsayısı ise 0,422 oldu. Gelir uçurumunu gösteren P80/P20 oranı 7,5’e gerilerken, en yüksek gelirli %10’un gelirinin en düşük %10’a oranını gösteren P90/P10 oranı 12,9 olarak belirlendi.
Gelirler Hızlı Arttı
Türkiye genelinde yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri, bir önceki yıla göre %76,7 artarak 662 bin 414 TL’ye yükseldi. Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri ise 332 bin 882 TL oldu. Hanehalkı türlerine göre en yüksek gelir, 418 bin 025 TL ile tek kişilik hanelerde görülürken, en düşük gelir 264 bin 413 TL ile geniş aile yapısına sahip hanelerde kaydedildi.
Gelirin Kaynağı Maaş ve Ücret
Toplam gelir içinde en büyük pay %49,7 ile maaş ve ücret gelirlerine ait oldu. Müteşebbis gelirlerinin payı %18,3’e gerilerken, sosyal transferlerin payı %18,2 olarak hesaplandı. Sosyal transferlerin büyük bölümünü ise emekli ve dul-yetim aylıkları oluşturdu. Eğitim düzeyi yükseldikçe gelir artışı da hızlandı. Yıllık ortalama esas iş geliri:
- Yükseköğretim mezunlarında 566 bin 839 TL
- Lise mezunlarında 376 bin 932 TL
- Lise altı eğitimlilerde 290 bin 323 TL
- Okur-yazar olmayanlarda 183 bin 900 TL oldu.
Sektörel bazda en yüksek ortalama gelir hizmet sektöründe, en düşük gelir ise tarım sektöründe gerçekleşti. Yıllık gelir artışında ise inşaat sektörü %79 ile ilk sırada yer aldı.
Bölgesel Gelir Farkları Dikkat Çekti
Bölgesel dağılımda en yüksek ortalama fert geliri Ankara bölgesinde ölçülürken, en düşük gelir Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan TRB2 bölgesinde kaydedildi. Gelir eşitsizliğinin en yüksek olduğu bölge ise TR71 olarak belirlendi. Araştırma, gelir grupları arasında geçişlerin sınırlı kaldığını da ortaya koydu. En düşük %10’luk grupta yer alanların %68,1’i aynı grupta kalırken, bir önceki yıl işsiz olanların %38,7’si 2025’te çalışmaya başladı. Genel tablo, gelirlerde güçlü bir nominal artış yaşandığını ancak gelir dağılımındaki yapısal eşitsizliğin büyük ölçüde devam ettiğini gösteriyor.
