Tarım sektöründe üretici ile market arasındaki fiyat farkı büyümeye devam ediyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından açıklanan mayıs ayı verileri, tarladan sofraya uzanan süreçte bazı ürünlerde fiyatların katlanarak arttığını ortaya koydu. Üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 388,5 ile elmada görülürken, kuru soğan hem üreticide hem de markette en fazla zamlanan ürün oldu. Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici ve market fiyatları arasındaki makasın birçok üründe dikkat çekici seviyelere ulaştığını belirterek, tüketicinin yüksek fiyatla karşılaşırken üreticinin aynı ölçüde gelir elde edemediğine dikkat çekti.
Elmada fiyat farkı yüzde 388'i aştı
Mayıs ayında üretici ile market arasındaki en büyük fiyat farkı elmada yaşandı. Üreticide 18 lira 75 kuruşa satılan elma market raflarında 91 lira 59 kuruşa kadar yükseldi. Böylece elma, üretici fiyatının yaklaşık 5 katına tüketiciye ulaştı. Elmayı yüzde 278,6 fiyat farkıyla havuç takip etti. Üreticide 15 lira olan havuç markette 56 lira 79 kuruştan satıldı. Kabağın fiyat farkı yüzde 215,3 olurken, üreticide 14 lira 75 kuruş olan ürün markette 46 lira 51 kuruşa çıktı. Fındıkta yüzde 206,5, marulda ise yüzde 195,7 oranında fiyat farkı oluştu. Veriler, üretici ile tüketici arasındaki zincirde maliyet ve fiyat artışlarının önemli boyutlara ulaştığını gösterdi.
Kuru soğan zam şampiyonu oldu
Mayıs ayında hem markette hem de üreticide fiyatı en fazla artan ürün kuru soğan olarak kayıtlara geçti. Marketlerde kuru soğan fiyatı yüzde 44,7 yükselirken, üretici tarafında artış yüzde 77,2 seviyesine ulaştı. Kuru soğandaki yükselişi marketlerde yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta takip etti. Üretici fiyatlarında ise kuru soğanın ardından yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz öne çıktı.
Markette en sert düşüş sivri biberde
Mayıs ayında market fiyatlarında en fazla gerileyen ürün yüzde 54,3 ile sivri biber oldu. Sivri biberi yüzde 34,7 ile çilek, yüzde 33,5 ile marul, yüzde 32,7 ile domates ve yüzde 13,8 ile yeşil soğan izledi. Üretici tarafında da benzer bir tablo görüldü. En fazla fiyat düşüşü yüzde 54,7 ile domateste yaşanırken, kabağın fiyatı yüzde 50,8, sivri biberin fiyatı yüzde 47,4, salatalığın fiyatı yüzde 38,1 ve patlıcanın fiyatı yüzde 27,8 oranında geriledi.
Arz değişimleri fiyatları etkiledi
TZOB verilerine göre kuru soğan ve patateste yaşanan fiyat artışlarının temel nedeni arz yetersizliği oldu. İç Anadolu Bölgesi'ndeki depolarda ürün kalmaması ve yeni hasadın henüz yeterli seviyeye ulaşmaması fiyatları yukarı çekti. Limonda depolama maliyetleri nedeniyle yükseliş yaşanırken, havuçta tarla ürününün azalması arzı düşürdü ve fiyatlara yansıdı. Buna karşılık hava koşullarının olumlu seyretmesi sebebiyle verim artışı yaşanan domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcanda üretici fiyatları geriledi.
Girdi maliyetleri baskısı sürüyor
Bayraktar, tarımsal üretimde maliyet baskısının devam ettiğini de vurguladı. Mayıs ayında gübre, besi yemi, süt yemi, elektrik ve tarım ilaçlarında fiyat artışları yaşandığını belirten Bayraktar, mazot fiyatlarında ise aylık bazda sınırlı bir düşüş görüldüğünü ifade etti. Uzmanlar, üretim maliyetlerindeki yükselişin ve tedarik zincirindeki sorunların üretici ile market arasındaki fiyat farkının büyümesinde etkili olduğunu değerlendirirken, bu durumun hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
