Şanlıurfa’da bu yıl fıstık üretiminde yaşanan rekolte düşüşü, piyasayı adeta kilitledi. Kuraklık, don olayları ve fıstık ağaçlarının iki yılda bir düzenli meyve verme döngüsü nedeniyle rekolte geçen yılın neredeyse üçte birine indi. Rekoltedeki bu düşüş, fiyatları hızla yukarı çekti. Geçtiğimiz yıl 250-300 lira arasında satılan fıstık, bu sezon 500-600 lira bandına yükseldi. Özellikle baklavalık boz fıstık, 750 lirayı bulan fiyatıyla cep yakıyor.
Rekolte %30’a Geriledi
Şanlıurfa Şıracılar ve Kuruyemişçiler Esnaf Odası Başkanı Ahmet Aslan, rekoltedeki düşüşün nedenlerini şöyle özetledi: “Geçen yıl ortalama 200 bin ton civarında fıstık elde ettik. Bu yıl hem kuraklık hem don olayları hem de fıstığın iki yılda bir düzenli ürün verme özelliği nedeniyle rekolte %30-35 seviyesinde kaldı. Geçen yıl 180-200 lira olan kabuklu fıstık bu sezon 550-600 liraya çıktı. Boz kavlak dediğimiz baklavalık fıstık ise iki katına çıkarak 730-750 lira seviyesine ulaştı.” Aslan, fiyatların tüketici açısından yüksek bulunduğunu kabul etse de üreticilerin yıllarca emek vererek yetiştirdiği fıstığın değerinin hâlâ tam karşılık bulmadığını ifade etti. Ayrıca 2024’ten 2025’e devreden yaklaşık 100 bin ton stok ürünün de piyasada dengeyi etkilemeye devam ettiğini belirtti.
Tüccarlar: “Suni Yükseliş Piyasayı Kilitledi”
Fıstık tüccarları ise fiyatlardaki ani artışın ticareti neredeyse durma noktasına getirdiğini vurguluyor. Tüccar Metin Erişen, “Bir günde 100 lira artan fıstık şimdi 100 lira geri çekildi. Geçen yıl 280 lira olan ürün bu yıl bir anda 650 liraya fırladı, şimdi 500 liraya alıcı bulamıyoruz. Eskiden sabahları pazar yerinde kalabalıktan geçilmezdi, şimdi alıcı yok, esnaf erkenden kepenk kapatıyor” dedi. İşletmeci Hasan Kılıç da benzer şekilde piyasanın durgunluğuna dikkat çekerek, “Kırmızı kabuklu fıstık 600-650 lira bandında ama bu fiyatlarla alışveriş yapılamıyor. Çiftçi de ürününü düşük fiyata satmaya yanaşmıyor” diye konuştu.
Çiftçi Memnun, Tüketici Şikâyetçi
Şanlıurfa’da fıstık fiyatlarının yükselmesi, üreticilerin yüzünü güldürürken tüketici cephesinde tepkiye neden oluyor. Üretici, yıllarca yatırım yaptığı fıstık ağacından elde ettiği mahsulün değer kazanmasını doğal karşılıyor. Ancak alım gücü düşen tüketiciler ve stoklarını eritemeyen tüccarlar, piyasanın sürdürülemez hale geldiğini savunuyor. Fıstık piyasasında üretici, tüccar ve tüketici üçgeninde fiyat dengesi sağlanamadığı için belirsizlik sürüyor. Uzmanlar, piyasadaki suni artışların denetlenmesi gerektiğini, aksi halde hem üretici hem de tüketici tarafında uzun vadeli sorunların büyüyebileceğini ifade ediyor.
