Orta Doğu’daki savaşın finansal piyasalara etkisi Türkiye’de döviz dengeleri üzerinden hissedilmeye devam ediyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türk lirasındaki değer kaybını sınırlamak ve piyasalardaki oynaklığı azaltmak amacıyla yoğun döviz satışları gerçekleştirdi. Veriler, özellikle yabancı yatırımcı çıkışının bu süreçte belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
49,2 milyar dolarlık döviz satışı
QNB Türkiye ekonomistlerinin hesaplamalarına göre savaşın başladığı 28 Şubat’tan 3 Nisan haftasına kadar TCMB tarafından yaklaşık 49,2 milyar dolarlık döviz satışı yapıldı. Bu müdahale, kurdaki ani dalgalanmaların önüne geçilmesi açısından kritik bir rol oynadı.
Rezervlerde karmaşık tablo
Son haftada toplam rezervler 6,7 milyar dolar artarak 162,1 milyar dolara yükseldi. Ancak bu artışın önemli bir kısmı teknik işlemlerden kaynaklandı. Bankalarla yapılan döviz karşılığı TL swap işlemlerinin hacmi 13 milyar dolar artarak rezervleri yukarı çekti. Buna karşın swap hariç net rezervler 1,8 milyar dolar gerileyerek 18,4 milyar dolara düştü ve Mayıs 2025’ten bu yana en düşük seviyeye indi. Altın fiyatlarındaki yükselişin ise rezervlere yaklaşık 2,9 milyar dolarlık katkı sağladığı hesaplandı.
Yabancı yatırımcı çıkışı belirleyici oldu
QNB Türkiye Baş Ekonomisti Erkin Işık, 2025 başından bu yana Türkiye’ye gelen portföy yatırımlarının büyük ölçüde geri çıktığını belirtti. Özellikle savaş sürecinde TL varlıklardan çıkışın yaklaşık yüzde 70’inin yabancı yatırımcı kaynaklı olduğu ifade ediliyor. Bu tablo, döviz talebinin önemli bölümünün yabancı hareketlerinden kaynaklandığını ortaya koyarken, yerli yatırımcı talebinin görece sınırlı kaldığına dikkat çekiliyor.
Yerli yatırımcı kritik eşikte
Ekonomistler, mevcut süreçte en kritik değişkenin yerli yatırımcı davranışı olduğunu vurguluyor. Yüksek faiz oranlarının etkisiyle yerli yatırımcıların dövize yöneliminin sınırlı kaldığı belirtilirken, bu durumun devam etmesi halinde TCMB’nin döviz satış hızının yavaşlayabileceği öngörülüyor. Aksi bir senaryoda ise yerli talebin artmasının kur üzerinde daha güçlü baskı yaratabileceği ifade ediliyor.
Swap işlemleri piyasayı rahatlattı
Bankalarla başlatılan döviz karşılığı TL swap ihaleleri, hem brüt hem de net rezervlerde geçici bir iyileşme sağladı. Bu adımın, finansal sistemde likiditeyi desteklediği ve bankacılık sektörünü rahatlattığı değerlendiriliyor. Uzmanlara göre ilk şok dalgasının büyük ölçüde atlatıldığı görülse de piyasalarda temkinli duruş sürüyor.
Not görünümünde risk sinyali
Yabancı analistler, Türkiye’nin rezerv pozisyonunun uluslararası yatırımcıların radarında olduğunu belirtiyor. Küresel raporlarda TCMB rezervlerinin ana başlıklardan biri haline geldiği ifade edilirken, kredi notu beklentilerinde aşağı yönlü risklerin arttığına dikkat çekiliyor. Bu yıl için beklenen kredi notu artışlarının büyük ölçüde gündemden düştüğü, rezerv gelişmelerine bağlı olarak not görünümünün durağandan negatife çevrilebileceği belirtiliyor.
Rezervlerde hâlâ hareket alanı var
Tüm bu gelişmelere rağmen mevcut rezerv seviyelerinin geçmiş yıllardaki dip noktaların üzerinde olduğu ve TCMB’nin gerektiğinde müdahaleye devam edebilecek alanının bulunduğu ifade ediliyor. Piyasalarda bundan sonraki süreçte döviz talebinin seyri, jeopolitik gelişmeler ve para politikası adımları belirleyici olmaya devam edecek.
