Türkiye’nin geleneksel güçlü üretim alanlarından biri olan ayakkabı sektörü, son dört yılda ciddi bir dönüşüm yaşıyor. Artan üretim maliyetleri, düşük kur politikası ve finansmana erişimdeki zorluklar, sektördeki dengeleri bozarken; ithalat rekor seviyelere ulaştı, ihracat ise geriledi. Uluslararası Ticaret Merkezi verilerine göre, 2020’de 498 milyon dolar olan Türkiye’nin ayakkabı ithalatı, 2024’te 1,7 milyar dolara yükseldi. Böylece Türkiye, dünya ithalat liginde 40. sıradan 22. sıraya çıktı ve küresel pazardan aldığı payı yüzde 0,4’ten yüzde 1,1’e taşıdı. Ancak bu tablo, üretim üssünden hızla ithalat üssüne dönüşen bir sektör gerçeğini ortaya koyuyor.
İhracatta Pay Kaybı
İthalattaki sert yükselişe karşın ihracatta tam tersi bir seyir izlendi. 2020’de dünya ayakkabı ihracatından yüzde 0,6 pay alan Türkiye, 2021 ve 2022’de bu oranı yüzde 1 seviyesine yaklaştırmıştı. Ancak 2024’te küresel ihracat 179,8 milyar dolara çıkarken Türkiye’nin payı yeniden yüzde 0,6’ya düştü. 2025’in ocak-ağustos döneminde ise ihracat miktarı yüzde 24,7 gerileyerek 124,4 milyon çifte indi, toplam gelir de yüzde 11 düşüşle 527 milyon dolara geriledi. Yurtiçi satışlarda da dengeler değişti. 2024’te yüzde 7 olan ithalat payı, bu yıl yüzde 30 seviyelerine ulaştı. Buna karşılık birim ihracat fiyatı artış gösterdi; çift başına ortalama fiyat 2024’te 3,58 dolardan 2025’te 4,23 dolara yükseldi.
Uzmanlardan Çıkış Önerileri
Sektör temsilcileri, mevcut tablonun sürdürülebilir olmadığını belirtiyor. Karlılığın yok denecek seviyede olduğuna dikkat çeken üreticiler, stok eritmeye çalıştıklarını ifade ediyor. Uzmanlara göre, ayakkabı sektöründe rekabet gücünün yeniden kazanılması için şu adımlar kritik:
- Üretim maliyetlerini düşürücü yapısal düzenlemeler
- Teknoloji ve otomasyon yatırımlarının artırılması
- İhracatçılara özel destek paketleri
- Kur ve finansmana erişimde istikrar
Sektör, 2025’i 110-120 milyon çift ihracatla kapatmayı öngörürken, 2026 için de benzer bir tablo bekleniyor. Türkiye’nin ayakkabı sektöründe yeniden üretim odaklı güç kazanabilmesi için ise radikal adımların ertelenmeden atılması gerektiği vurgulanıyor.
