NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu, şimdiye kadar tespit edilen en uzak hızlı radyo patlamasının ev sahibi galaksisini belirledi. MeerTRAP ekibinin MeerKAT teleskobuyla 4 Mart 2024’te yakaladığı FRB 20240304B adı verilen sinyal, uzaklığını doğrulamak için Webb ile yeniden incelendi.
Uzak sinyalin kaynağı Webb ile doğrulandı
Hızlı radyo patlamaları, 2007’de keşfedilen ve milisaniyeler süren gizemli radyo ışımaları olarak biliniyor. Çoğu yalnızca bir kez görüldüğü için kökenleri hâlâ kesinleşmiş değil. Bu çalışmada ekip, burstün gökyüzündeki konumunu çok hassas biçimde biliyordu ancak Dünya’daki en büyük yer teleskopları o noktada bir galaksi göremedi. Bu nedenle devreye Webb girdi.
Webb’in NIRCam aracı doğru konumda bir galaksi saptadı. NIRSpec aracı ise galaksinin kırmızıya kaymasını 2,148 olarak ölçtü. Bu ölçüm, galaksinin Büyük Patlama’dan yaklaşık 3 milyar yıl sonraki döneme ait olduğunu gösteriyor. Bu zamanlama, FRB’lerin büyük bölümünün evren tarihinin çok daha sonraki dönemlerinde gözlendiği notuyla birlikte öne çıkıyor.
Galaksi beklenenden küçük çıktı
Araştırma ekibi, FRB 20240304B’nin ev sahibi galaksisinin diğer FRB galaksilerine benzemediğini belirledi. Bugüne kadar bilinen FRB galaksilerinin çoğu, büyük ve yıldız oluşumu süren sistemlerken, bu galaksi beklediklerinden 1,000 kat daha düşük kütleliydi. Manisha Caleb, galaksiyi büyük ve düzenli bir yapı olarak beklediklerini, ancak bunun yıldız oluşturan küçük bir cüce galaksi çıktığını söyledi.
Ben Stappers da galaksinin veri kümesinde hemen ayrıştığını, bunun bekledikleri tablo olmadığını aktardı. Ekip, Webb ile MeerKAT’in birlikte çalışmasının çok heyecan verici olduğunu vurguladı.
Patlamanın kökenine dair iki görüşten biri zayıflıyor
Çalışma, FRB’lerin nasıl oluştuğuna dair iki ana görüşe ışık tutuyor. Bunlardan biri, iki nötron yıldızının birleşmesiyle oluşan bir süreç. Ancak bu sürecin milyarlarca yıl sürebileceği, dolayısıyla daha yaşlı galaksilerle ilişkilendirilmesinin beklendiği belirtiliyor. Diğer görüş ise, genç ve güçlü manyetik alanlı bir nötron yıldızı olan magnetarın yıldız sarsıntıları benzeri bir mekanizmayla FRB üretmesi.
Caleb, bu FRB’nin bir birleşme sonucu oluşmasının çok düşük olasılık taşıdığını söyledi. Yayımlanan bulgular ayrıca FRB’nin yolculuğu sırasında karşılaştığı iki kozmik yapının izini de ortaya koydu. Bunlardan biri, yaklaşık 3,5 milyar ışık yılı uzaklıkta yer alan ve daha önce bilinmeyen bir gökada kümesi; diğeri ise yaklaşık 54 milyon ışık yılı uzaklıktaki Virgo Kümesi oldu.
Ekibin değerlendirmesine göre MeerKAT teleskobu, bundan sonra kırmızıya kayması 1’in üzerinde olan ve evrenin başlangıcına daha yakın dönemde var olmuş birkaç FRB’yi yılda tespit edip konumlandırabilir. Webb ise bu uzak kaynakların ev sahibi galaksilerini ayrıntılandırmak için önemli bir araç olmaya devam edecek.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Temsili illüstrasyon
Kaynak: NASA.
