Tarımsal üretimin temel belirleyicilerinden biri olan girdi maliyetleri, 2025 sonbaharında da artış eğilimini sürdürdü. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Ekim 2025 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verileri, tarım sektöründeki maliyet baskısının kalıcı hale geldiğini ortaya koydu. Endeks, yıllık bazda yüzde 33,66 artarken, aylık artış yüzde 2,04 olarak kaydedildi.
Yıllık artış yüzde 33’ü aştı
Tarım-GFE (2020=100), Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 2,04, 2024 Aralık ayına göre yüzde 29,06 ve geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33,66 yükseldi. On iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 32,30 seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, üreticinin maliyet yükünün yıl boyunca kesintisiz biçimde arttığını gösteriyor.
Ana gruplarda çift haneli yükseliş
Ana harcama gruplarına bakıldığında artışın yaygın olduğu görülüyor. Tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi aylık bazda yüzde 2,12, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi ise yüzde 1,57 arttı. Yıllık bazda ise tarımda kullanılan mal ve hizmetlerde yüzde 34,79, tarımsal yatırıma katkı sağlayan kalemlerde yüzde 27,19’luk artış kaydedildi.
Yatırım maliyetleri de yükseliyor
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinin 1.046,82 seviyesine çıkması, makine, ekipman ve altyapı yatırımlarının da üretici açısından daha maliyetli hale geldiğine işaret ediyor. Uzmanlara göre bu durum, çiftçilerin yeni yatırım kararlarını ertelemesine ve üretim kapasitesinin sınırlanmasına yol açıyor.
Veteriner harcamaları zirvede
Alt gruplar incelendiğinde, yıllık değişimin en yüksek olduğu kalem yüzde 64,33 artışla veteriner harcamaları oldu. Aynı alt grup, aylık bazda da yüzde 5,61 artışla ilk sırada yer aldı. Hayvancılık yapan üreticiler açısından veterinerlik hizmetleri, ilaç ve sağlık giderlerindeki bu hızlı yükseliş, sektörde kârlılığı ciddi biçimde baskılıyor.
Üretimden çekilme riski
Artan girdi maliyetlerinin ürün fiyatlarına aynı hızda yansıtılamaması, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticiler için sürdürülebilirliği zorlaştırıyor. Sektör temsilcileri, Tarım-GFE’deki yüksek seyir devam ettiği takdirde bazı üreticilerin üretimden çekilme riskiyle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun orta vadede arz ve gıda fiyatları üzerinde yeni baskılar yaratabileceği ifade ediliyor.
