Türkiye'de uzun yıllardır tartışma konusu olan süresiz nafaka uygulamasında kritik bir dönemece girildi. Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma sonrası hükmedilen yoksulluk nafakasının süresiz olarak ödenmesini düzenleyen Türk Medeni Kanunu hükmüne ilişkin iptal başvurusunu yarın Genel Kurul gündeminde ele alacak. Yüksek Mahkeme'nin vereceği karar, milyonlarca kişiyi ilgilendiren nafaka sisteminin geleceği açısından belirleyici olacak.
Süresiz nafaka tartışması yeniden gündemde
Boşanma davalarının en çok tartışılan başlıklarından biri olan yoksulluk nafakası, yıllardır kamuoyunda farklı görüşlerin odağında yer alıyor. Bir kesim süresiz nafakanın ekonomik olarak mağdur duruma düşen eşleri koruyan önemli bir sosyal güvence olduğunu savunurken, diğer kesim ise kısa süreli evliliklerde dahi ömür boyu nafaka yükümlülüğü doğmasının adil olmadığını ileri sürüyor.
Bu tartışmalar sürerken konu bu kez Anayasa Mahkemesi'nin önüne geldi. Antalya 12. Aile Mahkemesi, baktığı bir dava kapsamında Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesini talep etti.
AYM üç farklı karar verebilir
Yüksek Mahkeme, başvuruyu yarın Genel Kurul'da esastan görüşecek. Yapılacak değerlendirme sonucunda AYM'nin önünde üç farklı seçenek bulunuyor. Mahkeme, mevcut düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal edebilir. Bu durumda nafaka sistemine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapılması gerekecek. İkinci seçenek olarak AYM, iptal talebini reddederek mevcut uygulamanın devamına karar verebilir. Böyle bir durumda süresiz nafaka uygulaması mevcut haliyle yürürlükte kalacak. Yüksek Mahkeme ayrıca görüşmeyi ileri bir tarihe erteleyerek ek değerlendirme yapma yolunu da tercih edebilir.
Mevcut düzenleme nasıl uygulanıyor?
Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın belirli şartlar altında nafaka talep edebilmesine imkan tanıyor.
Kanunda yer alan düzenlemeye göre, boşanma nedeniyle ekonomik olarak zor duruma düşecek olan taraf, kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması şartıyla, karşı tarafın mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebiliyor. Mevcut sistemde nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şartı ise aranmıyor.
Ancak uygulamada nafakanın süresiz olması, özellikle kısa süreli evliliklerin ardından yıllarca devam eden ödeme yükümlülükleri nedeniyle sık sık tartışmalara yol açıyor.
Karar milyonları etkileyebilir
Uzmanlara göre AYM'nin vereceği karar yalnızca yeni açılacak davaları değil, mevcut nafaka sisteminin genel işleyişini de etkileyebilecek nitelikte.
Özellikle son yıllarda çeşitli platformlar ve sivil toplum kuruluşları tarafından süresiz nafaka uygulamasının yeniden düzenlenmesi yönünde talepler dile getirilirken, kadın örgütleri ise ekonomik açıdan dezavantajlı durumda bulunan eşlerin korunması gerektiğini savunuyor.
Bu nedenle Anayasa Mahkemesi'nin vereceği kararın hem hukuk çevreleri hem de kamuoyu tarafından yakından takip edildiği belirtiliyor.
Yasal değişiklik süreci başlayabilir
AYM'nin olası bir iptal kararı vermesi halinde, nafaka sisteminde oluşabilecek hukuki boşluğun giderilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin yeni bir düzenleme hazırlaması gerekecek.
Bu kapsamda nafaka süresinin evlilik süresine göre belirlenmesi, belirli kriterlere bağlanması veya mahkemelere daha geniş takdir yetkisi verilmesi gibi farklı modellerin yeniden gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.
Yarın açıklanacak kararın, uzun süredir devam eden nafaka tartışmalarında yeni bir dönemin kapısını aralayabileceği ifade ediliyor.
