Döviz swap hattı, iki merkez bankası arasında yapılan ve para birimlerinin takasını mümkün kılan bir anlaşmadır. Bu düzenleme, bir merkez bankasının yabancı para likiditesine ulaşmasını sağlar; genellikle amaç, bu likiditeyi ülkesindeki ticari bankalara aktarabilmektir.
Swap hattının temel amacı
Avrupa Merkez Bankası’nın açıklamasına göre swap hatları ilk dönemde bazı piyasa müdahalelerini desteklemek için kullanıldı. Son yıllarda ise finansal istikrarı korumak ve piyasa geriliminin reel ekonomiye yansımasını sınırlamak için önemli bir araç haline geldi.
Bir para biriminde fonlama piyasaları bozulduğunda, o para cinsinden varlık tutan bankaların finansman sağlaması zorlaşabilir. Bu durumda bankaların kendi ülke merkez bankası, yabancı merkez bankayla kurduğu swap hattı sayesinde gerekli dövizi doğrudan sağlayabilir. Böylece merkez bankası, döviz rezervini kullanmadan bankalara likidite verebilir.
ECB’nin verdiği örneğe göre 2008’de Lehman Brothers iflasının ardından yaşanan küresel finansal krizde dolar fonlama piyasaları ciddi şekilde daraldı. Bu ortamda euro bölgesindeki bankaların dolar cinsinden varlıklarını finanse etmesi zorlaştı. ECB ile ABD Merkez Bankası arasında kurulan swap hattı, euro bölgesindeki bankalara dolar sağlanmasına imkân verdi.
Hangi merkez bankaları arasında var?
ECB, 2011’de Bank of England, Bank of Canada, Bank of Japan, Federal Reserve ve İsviçre Ulusal Bankası ile bir swap hattı ağı kurdu. ECB’nin açıklamasına göre bu ağ, katılımcı merkez bankalarının birbirlerinden para birimi temin etmesini sağlıyor. Nisan 2020 itibarıyla bu hatlar, euro bölgesi bankalarına dolar ve İsviçre frangı; Birleşik Krallık bankalarına ise euro sağlamak için kullanıldı.
ECB ayrıca kriz sonrasında Danimarka ve İsveç merkez bankalarına euro sağlamak için düzenlemeler kurdu. Macaristan ve Polonya merkez bankalarıyla geçici düzenlemeler yaptı. Letonya’nın 2014’te euro alanına katılmasından önce, bu ülkenin merkez bankası için de geçici bir yapı oluşturuldu.
Çin’le kurulan anlaşma neyi hedefliyor?
ECB, 2013’te Çin ile de bir döviz swap anlaşması kurdu. Bu düzenleme, Çin’in artan sistemik önemini ve Çin ile euro bölgesi arasındaki ticaret ve yatırım büyümesini yansıtıyordu. ECB’ye göre bu anlaşma, piyasanın bozulduğu dönemlerde euro bölgesi bankalarının renminbiye erişebileceğine dair bir güvenlik desteği işlevi görüyor.
ECB, farklı ülkelerdeki merkez bankalarıyla zaman içinde yeni geçici swap hatları kurduğunu, bazılarının ise sona erdiğini belirtiyor. Kurum ayrıca para politikası araçlarını düzenli olarak test ettiğini ve gerektiğinde güvenli biçimde uygulanabilmesini hedeflediğini aktarıyor.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Temsili illüstrasyon
Kaynak: Avrupa Merkez Bankası (ECB).
