Türkiye’de hanehalkı finansmanı, kartlar üzerinden büyümeye devam ediyor. Yüksek enflasyon ve reel gelir kaybı, kredi ve banka kartlarını zorunlu harcamaların ana finansman aracı hâline getirirken, kart limitlerindeki artış ekonomi ölçeğinde dikkat çekici bir boyuta ulaştı. Bankacılık sisteminde tanımlı toplam kredi kartı limiti, 11 ayda 12,6 trilyon TL’ye yükselerek milli gelirin yaklaşık yüzde 22,5’ine denk geldi.
Kartlar “ikinci maaş” işlevi görüyor
Gıda, kira, enerji ve hizmet harcamalarındaki sert yükseliş, maaşların ay sonunu görmesini zorlaştırıyor. Bu tablo, kredi kartlarını yalnızca taksitli alışveriş aracı olmaktan çıkarıp, günlük yaşamın sürekliliğini sağlayan bir “nakit ikamesi”ne dönüştürdü. Kartlı finansman, hane bütçelerinde görünmez ama vazgeçilmez bir destek mekanizması hâline geldi.
Kart sayısında çift haneli büyüme
Veriler, kart kullanımının yaygınlaştığını da ortaya koyuyor. Son 11 ayda kredi kartı sayısı yüzde 9,3 artarak 142 milyona ulaştı. Banka kartlarında artış yüzde 10 ile 215,1 milyon adet seviyesinde gerçekleşti. Ön ödemeli kartların da dahil edilmesiyle toplam kart sayısı yüzde 8’lik yükselişle 465,8 milyona çıktı. Bu büyüme, kartların yalnızca borçlanma değil, aynı zamanda ödeme altyapısının temel unsuru hâline geldiğini gösteriyor.
Harcamalar hızlandı, limitler yetmedi
Kasım ayında kredi kartı, banka kartı ve ön ödemeli kartlarla yapılan toplam ödeme tutarı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 48 artışla 2 trilyon 266,3 milyar TL’ye yükseldi. Harcama kompozisyonunda market, yemek ve hizmet sektörleri öne çıktı. Zorunlu giderlerin kartlara yüklenmesi, mevcut limitlerin yetersiz kalmasına yol açarken, vatandaşlar çözümü limit artış taleplerinde buldu.
12,6 trilyon TL’lik sınır
Bu gelişmelerin sonucunda kredi kartı limitlerinin toplamı 12,6 trilyon TL’ye ulaştı. 2025’in üçüncü çeyreği itibarıyla yıllıklandırılmış gayrisafi yurt içi hasılanın 56 trilyon 120 milyar TL olduğu dikkate alındığında, kart limitlerinin ekonomi içindeki ağırlığı daha net görülüyor. Kart limitleri, neredeyse her 5 liralık milli gelirin 1 lirasına karşılık geliyor.
Merkez Bankası’ndan uyarı
Artan risklere dikkat çeken Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, yayımladığı analizde kredi kartı limitlerinin gelir artış hızının üzerinde seyrettiğini vurguladı. Bankalara yönelik yapılan uyarılarda, limit politikalarının daha temkinli yürütülmesi ve hanehalkı borçluluğunun yakından izlenmesi gerektiği mesajı verildi.
Kırılgan denge
Kart limitlerindeki hızlı genişleme, kısa vadede tüketimi ayakta tutsa da orta vadede borçluluk ve geri ödeme risklerini artırıyor. Gelir artışıyla desteklenmeyen bu büyüme, hem bankacılık sistemi hem de hanehalkı bilançoları açısından kırılgan bir dengeye işaret ediyor. Kartlar ay sonunu kurtarıyor; ancak ekonominin önündeki temel soru, bu modelin ne kadar sürdürülebilir olduğu.
