Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yurt dışından temin edilen ilaçlara yönelik sistemde köklü bir dönüşüme gitti. Yeni modelle birlikte hem hastaların tedaviye kesintisiz erişimi garanti altına alınacak hem de kamu kaynaklarının daha etkin kullanılması hedeflenecek.
İlaç harcamaları hızla büyüyor
SGK’nın verilerine göre, 2025 yılında yurt içi ve yurt dışı toplam ilaç harcaması 411,6 milyar TL’ye ulaştı. 2026 yılı için bu rakamın 600 milyar TL seviyesine çıkması bekleniyor. Özellikle yurt dışından temin edilen yaklaşık 100 kanser ilacı, sistemin maliyet yapısında kritik rol oynuyor. Bu tablo, yeni düzenlemenin yalnızca idari değil aynı zamanda mali sürdürülebilirlik açısından da stratejik bir adım olduğunu ortaya koyuyor.
“Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu” kuruluyor
Yeni sistemin merkezinde, SGK bünyesinde kurulacak “Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu” yer alacak. Komisyon;
- Tahmini ihtiyaç miktarı
- Bütçe kısıtları
- İlacın aciliyeti
- Geçmiş kullanım verileri
gibi kriterleri dikkate alarak alım süreçlerini yönetecek. Kararlar oy çokluğuyla alınacak ve oluşturulan ihtiyaç listesi ihale yetkilisinin onayına sunulacak.
Dinamik alım sistemi devreye giriyor
Yeni modelin en dikkat çeken unsurlarından biri ise “dinamik alım sistemi” oldu. Bu sistemle birlikte:
- Tüm tedarikçilere açık bir başvuru süreci oluşturulacak
- Ön yeterlik değerlendirmesi yapılacak
- Rekabetçi fiyat teklifleri alınacak
Ön yeterlik aşamasında fiyat teklifinin alınmaması, teknik yeterliliğin önceliklendirilmesini sağlayacak. Ayrıca başvurusu üç kez reddedilen firmalar aynı yıl içinde tekrar başvuru yapamayacak.
Pazarlık ve doğrudan temin esnekliği
SGK, ihtiyaç duyulan durumlarda pazarlık usulü ve doğrudan temin yöntemlerini de kullanabilecek. Özellikle acil ilaç ihtiyaçlarında süreçlerin hızlandırılması hedefleniyor. Bu kapsamda:
- Açık ihale ve pazarlık usulü birlikte uygulanabilecek
- Gerekli hallerde teminat alınmaksızın doğrudan temin yapılabilecek
- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif esas alınacak
Şeffaflık ve denetim mekanizması güçleniyor
Yeni sistemde şeffaflık ve hesap verebilirlik ön plana çıkarılıyor. İhale sonuçları en geç 15 iş günü içinde Kamu İhale Kurumu’na bildirilecek. Ayrıca tekliflerden en az yüzde 3 oranında geçici teminat alınması, sistemin finansal güvenliğini güçlendirecek. SGK, yalnızca mevcut ilaç listesiyle sınırlı kalmayacak. Alternatif ilaçların tespiti için aktif piyasa araştırması yapılacak ve yeni tedarik kaynakları oluşturulacak. Bu yaklaşım, hem maliyetleri optimize etmeyi hem de ilaç erişiminde sürekliliği sağlamayı hedefliyor.
Yeni düzenleme, sağlık sisteminde mali disiplin ile hasta erişimi arasında denge kurmayı amaçlayan bütüncül bir model sunuyor. Rekabetin artırılması ve süreçlerin şeffaflaştırılması, uzun vadede hem kamu bütçesine hem de ilaç tedarik zincirine olumlu yansıyabilir.
