Orta Doğu'da yeniden tırmanan çatışmalar ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı, küresel enerji piyasalarında dengeleri değiştirdi. Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler, OPEC+ grubunun son aylarda açıkladığı üretim artışlarının etkisini büyük ölçüde gölgede bıraktı. Uzmanlar, arz güvenliğine ilişkin endişelerin derinleştiğini ve petrol piyasasında belirsizliğin uzun süre devam edebileceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki kriz piyasaları sarstı
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurması, küresel petrol arzına yönelik kaygıları artırdı. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği boğazda yaşanan gelişmeler, enerji piyasalarında fiyat oynaklığını yükseltirken yatırımcıların dikkatini yeniden Orta Doğu'ya çevirdi.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak uzun süreli bir kesintinin küresel petrol arzını doğrudan etkileyebileceğini ve fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskıyı artırabileceğini ifade ediyor.
OPEC+ üretim artışı etkisiz kaldı
Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın da aralarında bulunduğu OPEC+ ülkeleri, savaşın başlamasından bu yana dördüncü kez üretim artırma kararı almıştı.
Grup, temmuz ayında günlük petrol üretimini toplam 188 bin varil artıracağını açıklamıştı. Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki kriz nedeniyle bu artışın piyasaları rahatlatmaya yetmediği görülüyor.
Bazı OPEC+ üyelerinin üretim kapasitesinde yaşanan sorunlar ve ihracat kısıtları da arz tarafındaki sıkıntıları büyüten unsurlar arasında yer alıyor.
Üretimde sert gerileme yaşandı
OPEC'in son petrol piyasası raporu, üretim tarafındaki düşüşü ortaya koydu.
Şubat ayında günlük 42 milyon 772 bin varil olan OPEC+ ham petrol üretimi, mart ayında 34 milyon 929 bin varile geriledi. Nisanda ise üretim 33 milyon 190 bin varil seviyesine düştü.
En büyük kayıplar Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi önemli üretici ülkelerde görüldü. Bölgedeki çatışmalar ve lojistik sorunlar üretim performansını olumsuz etkiledi.
Uzmanlardan uzun süreli kriz uyarısı
Bağımsız petrol piyasası analisti Gaurav Sharma, Orta Doğu'daki bazı OPEC+ üyelerinin mevcut koşullarda üretim artışlarını tam anlamıyla hayata geçiremediğini belirtti.
Sharma'ya göre bölgede barış ortamı sağlansa bile üretimin normal seviyelere dönmesi zaman alacak. Analist, Orta Doğu kaynaklı petrol arzının ancak 2027 yılının ilk çeyreğine doğru istikrar kazanabileceğini öngörüyor.
OPEC+ içinde açıklanan üretim hedeflerinin önemli bölümünün fiilen uygulanamadığını belirten Sharma, birçok üretici ülkenin kapasite sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu ifade etti.
Arz fazlası senaryosu şimdilik uzak
Gaurav Sharma, kısa vadede petrol piyasasında arz fazlası oluşmasının zor göründüğünü ancak bölgedeki gerilimlerin sona ermesi halinde 2027 yılında farklı bir tablo ortaya çıkabileceğini söyledi.
Uzmanlara göre OPEC+ ülkeleri, ABD, Kanada, Brezilya, Norveç ve Guyana gibi büyük üreticilerle birlikte piyasaya daha fazla petrol sunmaya başladığında küresel arz yeniden talebin üzerine çıkabilir.
Ancak mevcut jeopolitik ortamda piyasalarda temel gündem maddesi arz güvenliği olmaya devam ediyor.
"Üretim artışının fiziksel etkisi yok denecek kadar az"
Norveç merkezli araştırma kuruluşu Rystad Energy'nin Jeopolitik Analiz Başkanı Jorge Leon da OPEC+ kararlarının mevcut koşullarda piyasaya sınırlı etki yapacağını belirtti.
Leon'a göre Hürmüz Boğazı kapalıyken üretim kotalarının artırılması teorik olarak önemli görünse de ilave petrolün piyasaya ulaştırılamaması nedeniyle kararların fiziksel etkisi oldukça düşük kalıyor.
Uzman, petrol piyasasında asıl sorunun üretim miktarından çok arzın güvenli şekilde tüketici ülkelere ulaştırılması olduğunu vurguladı.
Rusya da üretim baskısıyla karşı karşıya
Petrol arzındaki sıkıntıların yalnızca Körfez ülkeleriyle sınırlı olmadığı belirtiliyor. Analistler, Rusya'nın da son dönemde üretim hedeflerinin gerisinde kaldığına dikkat çekiyor.
Yeni üretim kotası günlük yaklaşık 9,82 milyon varil olarak belirlenen Rusya'nın mayıs ayında günlük yaklaşık 9,2 milyon varil üretim gerçekleştirdiği belirtiliyor.
Uzmanlara göre petrol altyapısına yönelik artan insansız hava aracı saldırıları ve uzun süredir devam eden yapısal sorunlar, Rusya'nın üretim kapasitesini baskı altında tutuyor.
Petrol piyasasında belirsizlik sürüyor
Enerji uzmanları, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin küresel petrol piyasasının yönünü belirlemeye devam edeceğini ifade ediyor. OPEC+ üretim artışlarının tek başına piyasayı dengelemekte yetersiz kaldığına dikkat çeken analistler, jeopolitik risklerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinin önümüzdeki dönemde de sürebileceği görüşünde birleşiyor.
