Orta Doğu'da yeniden tırmanan askeri gerilim küresel enerji piyasalarını sarstı. İran'ın, ABD'nin son saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı tüm deniz trafiğine kapattığını açıklaması petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu. Küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul edilen boğazdaki gelişmeler, enerji arzına ilişkin endişeleri artırırken piyasalarda risk algısını da yükseltti.
Petrol fiyatları sert yükseldi
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararının ardından uluslararası petrol fiyatları hızla yükselişe geçti. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,26 artarak 95,20 dolara yükselirken, ABD ham petrolü (WTI) yüzde 2,5 değer kazanarak 92,30 dolar seviyesine çıktı.
Enerji piyasalarında son günlerde yüksek volatilite dikkat çekerken, yatırımcılar bölgedeki gelişmelerin küresel arz üzerinde yaratabileceği etkileri yakından takip ediyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek uzun süreli bir aksamanın petrol fiyatlarını daha da yukarı taşıyabileceği görüşünde birleşiyor.
Gerilim helikopter olayıyla tırmandı
Son krizin başlangıcı, Hürmüz Boğazı yakınlarında bir ABD Apache helikopterinin düşürülmesi oldu. Olayın ardından ABD, İran'daki çeşitli hedeflere yönelik saldırılar düzenledi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bölgede görev yapan ABD güçlerinin talimatlarına uymadığı belirtilen bir tankerin Umman Körfezi'nde etkisiz hale getirildiğini duyurdu. Bu gelişme iki ülke arasındaki gerilimin daha da büyümesine yol açtı.
ABD'den yeni saldırı açıklaması
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth düzenlediği basın toplantısında İran'a yönelik yeni askeri operasyonları duyurdu. Hegseth, ABD'nin gerektiğinde askeri güç kullanmaktan çekinmeyeceğini belirterek sert mesajlar verdi.
Daha sonra CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, gerçekleştirilen saldırıların İran'ın askeri gözetleme sistemleri, iletişim altyapısı ve ülke genelindeki hava savunma tesislerini hedef aldığı ifade edildi.
İran'dan Hürmüz hamlesi
ABD'nin saldırılarına karşılık İran'ın en üst düzey müşterek askeri komutanlığı, Hürmüz Boğazı'nın tüm deniz trafiğine kapatıldığını duyurdu.
İran medyasında yer alan haberlerde, İran Devrim Muhafızları Donanması'nın boğazda "ihlalde bulunan iki gemiyi" vurduğu öne sürüldü. Söz konusu iddialar uluslararası piyasalarda endişelerin daha da artmasına neden oldu.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir güzergâh olması nedeniyle küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip bulunuyor.
ABD hedeflerinin vurulduğu iddia edildi
İran devlet medyası ayrıca Devrim Muhafızları'nın ABD'ye ait 18 askeri hedefi vurduğunu ve Bahreyn'de bulunan ABD Beşinci Filo Karargâhı'nın hedef alındığını duyurdu.
Bahreyn İçişleri Bakanlığı ise ülkede sirenlerin çaldığını doğrulayarak halka sakin olmaları ve en yakın güvenli bölgelere gitmeleri çağrısında bulundu.
Nisan ayındaki ateşkesten sonraki en büyük kriz
ABD ile İran arasında son günlerde yaşanan karşılıklı saldırılar, tarafların nisan ayında üzerinde uzlaştığı ateşkesten bu yana yaşanan en ciddi kriz olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, diplomatik kanallarda henüz somut bir ilerleme sağlanamamasının gerilimi daha da artırdığını belirtirken, bölgedeki çatışmaların enerji fiyatları, küresel enflasyon ve ekonomik büyüme üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Petrol piyasalarında gözler önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere çevrilirken, enerji arzının kesintiye uğraması ihtimali küresel piyasalarda en önemli risk başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
