Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 2019/2152 sayılı Avrupa İş İstatistikleri (European Business Statistics - EBS) Yönetmeliği çerçevesinde revize edilen Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri 2024 geçici sonuçlarını açıkladı. 2009-2023 yıllarına ait veriler revize edilirken, tüm yıllara ait kesinleşmiş sonuçlar Aralık 2025’te yayımlanacak.
Hizmet Sektörü Girişim ve İstihdamda İlk Sırada
Geçici verilere göre, 2024 yılında Türkiye genelinde aktif girişim sayısı 3 milyon 942 bin 781 olarak kaydedildi. Bu girişimlerin:
- Yüzde 44,4’ü hizmet sektöründe,
- Yüzde 35,1’i ticaret sektöründe faaliyet gösterdi.
İstihdam dağılımında da hizmet sektörü öne çıktı. Toplam 19 milyon 789 bin kişilik istihdamın yüzde 39,2’si hizmet sektöründe, yüzde 27,2’si ise sanayi sektöründe gerçekleşti.
Ciroda Ticaret Zirvede
2024 yılında Türkiye genelinde toplam ciro 91 trilyon 653 milyar TL oldu. Ciro dağılımında ise ticaret sektörü ilk sırayı aldı:
- Ticaret sektörü yüzde 45,8 ciro payı ile lider,
- Sanayi sektörü yüzde 30,2,
- Hizmet sektörü yüzde 16,9 pay aldı.
Bu durum, hizmet sektörünün girişim ve istihdamda en yüksek paya sahip olmasına rağmen, ticaretin ekonomik hacimdeki ağırlığını ortaya koyuyor.
Üretim Değerinde İmalat Açık Ara Önde
2024 yılında üretim değeri 53 trilyon 157 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Sektörel bazda en yüksek üretim değerine imalat sanayi sahip oldu:
- İmalat: 21 trilyon 927 milyar TL
- Ticaret: 6 trilyon 764 milyar TL
- İnşaat: 5 trilyon 905 milyar TL
- Ulaştırma ve depolama: 4 trilyon 995 milyar TL
- Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme: 3 trilyon 263 milyar TL
Bu rakamlar, imalatın Türkiye ekonomisindeki üretim kapasitesinde hâlâ ana omurgayı oluşturduğunu gösteriyor.
Büyük İşletmeler Ciroda, Küçükler İstihdamda Güçlü
2024 yılı geçici sonuçlarına göre:
- Ciro payında 250+ çalışanı olan işletmeler yüzde 35,1 ile başı çekti.
- 1-9 çalışanlı mikro işletmeler yüzde 24,7,
- 10-49 çalışanlı küçük işletmeler yüzde 19,9,
- 50-249 çalışanlı orta ölçekli işletmeler yüzde 20,3 ciro payına sahip oldu.
İstihdamda ise tablo tersine döndü. Mikro ölçekli işletmeler yüzde 36 ile en yüksek istihdam payını sağlarken, 250+ büyük işletmeler yüzde 27,8, küçük işletmeler yüzde 19,3, orta ölçekli işletmeler yüzde 16,9 pay aldı.
İmalatta Düşük Teknoloji Faaliyetleri Baskın
İmalat sanayindeki girişimlerin yüzde 54,7’si düşük teknoloji faaliyetlerinde yer aldı. Bu işletmelerin istihdam payı yüzde 48,5, ciro payı ise yüzde 35,9 olarak gerçekleşti. Bu veri, imalat sanayinde yüksek teknolojiye geçiş ihtiyacına dikkat çekiyor.
Katma Değer ve Satın Alma Verileri
- 2024 yılında Türkiye genelinde:
- Faktör maliyetiyle katma değer: 15 trilyon 749 milyar TL
- Mal ve hizmetlerin toplam satın alışı: 79 trilyon 836 milyar TL olarak kaydedildi.
