Türkiye’de sosyal destek sisteminde yeni bir dönem başlıyor. Geliri belirlenen sınırın altında kalan aileler için 2026’dan itibaren “gelir tamamlayıcı vatandaşlık maaşı” devreye girecek. Resmî adıyla Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane gelirinin yetersiz kaldığı durumlarda aradaki farkı devletin tamamlamasını öngörüyor. Bu model, sadece yardım değil, gelir seviyesini güvence altına alan kalıcı bir sosyal politika niteliği taşıyor. Yeni sistemde bir hane belirlenen sınırın altında gelire sahipse, aradaki fark devlet tarafından her ay ödenecek. Örneğin, belirlenen sınır 20.000 TL ise ve hanenin toplam geliri 16.000 TL ise, devlet 4.000 TL’lik farkı vatandaşlık maaşı olarak ödemiş olacak. Bu destek, hane gelirine göre esnek bir yapıda uygulanacak ve geliri düşük olan her aile aynı miktarı değil, sadece ihtiyaç kadar farkı alacak. Böylece sistem, yardım değil, gelir seviyesini tamamlama prensibiyle işleyecek.
Kimler Yararlanabilecek?
- Başvuru kriterlerinin merkezinde hane geliri bulunacak.
- Ailede gelir hiç yoksa, kişi işgücüne katılana kadar destek verilebilecek.
- Ailede yalnız yaşayanlar da sistem kapsamında değerlendirilebilecek.
Çalışma hayatına katılım şartı da modeller arasında tartışılıyor; bu sayede yardımın süreklilik değil, sosyal katılımı teşvik eden bir yapıda olması hedefleniyor.
Öncelik Yoksulluğun Yoğun Olduğu İllerde
Sistemin 2026’da önce belirlenen illerde denenmesi planlanıyor. Öncelik, milli gelirin düşük olduğu bölgeler, deprem bölgesi illeri ve yoğun kent yoksulluğu görülen büyükşehir semtlerine verilecek. Pilot dönem sonrası sonuçların değerlendirilmesiyle uygulamanın ülke geneline yayılması öngörülüyor. Programın temel hedefi, gelir eşitsizliğini azaltarak en düşük gelir grubunun yaşam standartlarını yükseltmek. Gelir tamamlayıcı ödeme modeli, sadece sosyal yardım değil, adalet odaklı ekonomik dengeleyici bir araç olarak tasarlanıyor. Orta Vadeli Plan’da da bu model, aile odaklı desteklerin merkezine yerleştirildi.
Yeni Dönem Ne Anlama Geliyor?
Bu model, klasik yardım programlarından farklı olarak, ailelerin gelir seviyelerini asgari insani standardın altına düşmeyecek şekilde garanti altına almayı hedefliyor. Böylece dar gelirli aileler, düzenli gelir güvencesine sahip olacak; devlet ise doğrudan gelir eşitsizliğine müdahale etmiş olacak. Sonuç olarak, vatandaşlık maaşı benzeri bu uygulama, Türkiye’de sosyal politika tarihinde önemli bir değişim anlamına geliyor. 2026’da başlayacak pilot çalışmalar, desteğin ülke çapında nasıl yaygınlaşacağını belirleyecek.
