Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik Taslağı, elektronik ürün pazarında önemli bir dönüşümün kapısını aralıyor. Halihazırda cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu ve modemleri kapsayan düzenlemeye, televizyonların da dahil edilmesi planlanıyor. Böylece televizyonlar da yenilenerek ikinci kez satışa sunulabilecek.
Televizyonlar da İkinci Kez Satılacak
Taslak düzenlemeyle televizyonların da yenilenmiş ürün kategorisine alınması hedefleniyor. Bu adımla hem elektronik atıkların azaltılması hem de ürünlerin ekonomik değerinin korunarak yeniden piyasaya kazandırılması amaçlanıyor. Genişleyen kapsam, ikinci el elektronik pazarında daha kurumsal ve güvenilir bir yapının oluşmasına katkı sağlayacak.
YÜBİS Sistemi Devreye Alınıyor
Yeni dönemin en kritik unsurlarından biri Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) olacak. Sistem üzerinden yenileme süreçlerinin tamamı kayıt altına alınacak ve ürünlere elektronik sertifika düzenlenecek. Yenileme işlemlerinin yalnızca Bakanlık tarafından belirlenen standartlara uygun şekilde gerçekleştirilmesi zorunlu hale gelecek.
YÜBİS ile birlikte yetkili satıcılar, yenileme merkezleri ve yerinde yenileme noktaları sisteme kaydedilecek; çalıntı, kayıp veya kaçak ürün sorgulamaları yapılabilecek. Ayrıca veri trafiği, yetki belgeleri ve sertifikasyon süreçleri de sistem üzerinden takip edilecek. Bu verilerin belirli bölümleri tüketicilerin erişimine açılarak şeffaflık sağlanacak.
Yetki ve Denetim Mekanizması Güçleniyor
Taslak düzenleme, yenileme merkezlerine yönelik yetkilendirme ve denetim süreçlerini de yeniden şekillendiriyor. Yetki belgesi alabilmek için şirketlerin sermaye şirketi niteliğinde olması ve belirlenen teknik yeterlilik kriterlerini sağlaması gerekecek. Bakanlık bünyesinde kurulacak 5 üyeli komisyon, yenileme merkezlerine yönelik uyarı, askıya alma veya yetki iptali gibi kararları değerlendirecek. Ayrıca tüm yenileme merkezleri ve satıcıların sisteme kayıt zorunluluğu getirilecek.
“Beyaz Liste” Şartı Geliyor
Elektronik kimlik bilgisi bulunan ürünlerin yenilenebilmesi için e-Devlet üzerinden oluşturulacak “beyaz liste”de yer alması gerekecek. Bunun yanı sıra, ürünün en az bir yıl öncesine ait kullanım verisine sahip olması şartı aranacak. Bu düzenleme ile kayıt dışı ve suistimal riskinin azaltılması hedefleniyor. Yetkili satıcıların kredi kartıyla yaptığı satışların, yenileme merkezine ait sanal POS üzerinden gerçekleştirilmesi zorunlu hale gelecek. Ürünlerin değerleme süreci ise teslim tarihini takip eden üç iş günü içinde tamamlanacak.
Tüketici, belirlenen bedeli kabul ettiğinde ödeme aynı gün yapılacak. Takas içeren işlemlerde ise sağlanan avantajlar, tüketicinin yükümlülüklerini yerine getirdiği gün sunulacak.
Yeniden Yenilemeye Sınırlama
Taslakta dikkat çeken bir diğer düzenleme ise aynı ürünün tekrar yenilenmesine getirilen süre kısıtı oldu. Buna göre, yenilenmiş bir ürünün yeniden yenilenebilmesi için satış tarihinden itibaren en az 30 gün geçmesi gerekecek. Bu adımla piyasa suistimallerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Tüketici Hakları Genişletiliyor
Yeni düzenleme, tüketicilerin haklarını da önemli ölçüde genişletiyor. Buna göre, yenilenmiş ürünlerde 14 günlük cayma hakkı tüm satış türleri için geçerli olacak. Tüketici, herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden vazgeçebilecek.
Ayrıca yenileme merkezleri, ürünlere ait Türkçe kullanım kılavuzlarını tüketiciye sunmakla yükümlü olacak. Ürün üzerinde yapılan değişiklikler konusunda tüketicinin bilgilendirildiğinin ispatı da yine bu merkezlere ait olacak.
Üç Ay Sonra Yürürlüğe Girecek
Taslak yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte yenilenmiş ürün pazarında daha şeffaf, denetlenebilir ve tüketici odaklı bir yapı oluşturulması hedefleniyor. Düzenlemenin yayımlanmasının ardından üç ay içinde uygulamaya alınması planlanıyor.
