Türkiye, 2024/25 sezonunda çekirdeksiz kuru üzümde son 25 yılın en düşük ihracat miktarını kaydetti. 153 bin 593 tonluk ihracatla tarihi bir düşüş yaşanırken, yükselen fiyatlar sayesinde elde edilen gelir 546,5 milyon dolara çıkarak tüm zamanların en yüksek döviz girdisine ulaştı.
Miktarda Düşüş, Gelirde Rekor
2023/24 sezonunda 207 bin ton ihracat karşılığında 489 milyon dolar gelir elde eden Türkiye, yeni sezonda ihracat miktarında yüzde 26 kayıp yaşadı. Ancak fiyatların dolar bazında yüzde 51 artması sayesinde gelir yüzde 12 yükseldi. Böylece ihracat hacmi küçülse de gelir açısından tarihe geçen bir sezon yaşandı.
İklim Krizi Üzümde Dengeleri Bozdu
Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık, küresel iklim krizinin etkilerinin son üç sezondur sert şekilde hissedildiğini vurguladı. Manisa–Denizli–İzmir üçgeninde 1,2 milyon dönümlük üretim kapasitesi bulunmasına rağmen, rekoltenin 2025/26 sezonunda da uzun yıllar ortalamasının %40–50 altında kalacağı öngörülüyor. Işık, bu tabloyla birlikte Türkiye’nin üretimde dünya liderliğini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkat çekti.
Fiyat Avantajı Kayboluyor
Türk çekirdeksiz kuru üzümünün ton başına fiyatı, rakip ülkelere kıyasla 1000 dolar daha pahalı hale geldi. Bu durum, ihracatın sürdürülebilirliği açısından risk yaratıyor. Işık, “Uzun yıllar mücadele ederek dünya pazarlarında liderliğe yükseldik. Bu konumumuzu korumak için sektörün tüm bileşenleriyle yeni bir yol haritası belirlemeliyiz” dedi.
84 Ülkeye İhracat
Türkiye, geçtiğimiz sezonda 84 ülkeye çekirdeksiz kuru üzüm ihraç etti. En çok ihracat yapılan ilk 10 ülke şunlar oldu:
- İngiltere: 169,3 milyon dolar
- Hollanda: 64,3 milyon dolar
- İtalya: 51 milyon dolar
- Almanya: 48 milyon dolar
- Fransa: 33 milyon dolar
- İspanya: 22,5 milyon dolar
- Japonya: 17,3 milyon dolar
- Avustralya: 16 milyon dolar
- Kanada: 15 milyon dolar
- Belçika: 14,9 milyon dolar
İlk 10 ülkeye toplam 451 milyon dolarlık ihracat yapılırken, diğer ülkelere 95 milyon dolarlık gönderim gerçekleşti. Türkiye, miktar olarak son çeyrek yüzyılın en düşük çekirdeksiz kuru üzüm ihracatını yapmasına rağmen fiyat avantajıyla gelirde rekor kırdı. Ancak küresel iklim krizinin etkileri, artan maliyetler ve uluslararası rekabet baskısı, hem üretim hem de ihracat liderliğini tehlikeye atıyor. Uzmanlara göre sektör, iklim krizine uyum ve maliyet yönetimi odaklı yeni bir yol haritasına ihtiyaç duyuyor.
